Şap hastalığı nedir, insanlara bulaşır mı? Şap hastalığının insanlarda belirtileri nelerdir?
Son günlerde Türkiye’de muhtelif illerde görülen şap hastalığı büyük bir kaygı deposu haline geldi. Şap hastalığı, çift tırnaklı hayvanlarda yayılan ve insanlara da seyrek bulaşabilen bir viral enfeksiyon olarak bilinmektedir. Şap hastalığıyla savaşım için önlemler alınırken, insanlarda hastalığın emareleri ve tesirleri merak mevzusu oldu. İnsanlarda genelde hafifçe seyreden şap hastalığı, seyrek enfekte hayvanlarla direkt olarak temas ya da enfekte et ve süt ürünleriyle bulaşabilir. Şap hastalığı nedir, insanlara bulaşır mı? Şap hastalığının insanlarda emareleri nelerdir?
Son günlerde Türkiye’de muhtelif illerde görülen şap hastalığı büyük bir alaka ve kaygı deposu haline gelmiştir. Şap hastalığı, çift tırnaklı hayvanlarda görülen akut seyirli, çok bulaşıcı ve zoonotik özelliklere haiz bir viral enfeksiyondur. Bu hastalık, ekonomik, siyasal ve ticari yönleriyle büyük ehemmiyet taşımaktadır. Özellikle ziraat sektörüne ve hayvancılığa büyük zararlar verebilir.
Şap hastalığının faktörü Picornaviridae familyasına ait olan Aphtovirus alt grubundaki şap virüsüdür. Şap virüsü, O, A, C, SAT-1, SAT-2, SAT-3 ve ASİA 1 olmak suretiyle değişik serotiplere sahiptir. Bu serotipler içinde çapraz bağışıklık görülmediği için hastalıkla savaşım olabildiğince zorlaşmaktadır. Şap hastalığı, genelde sığırlarda ateş, iştahsızlık, depresyon ve süt veriminde azalma gibi emarelerle ortaya çıkar. Hastalık ilerledikçe, hayvanlarda salya akışı adım atar ve dil, dişetleri, interdigital bölge, meme derisi, ağız ve burun mukozası gibi bölgelerde veziküller (kesecikler) oluşur. Veziküller yırtıldığında ise ülseratif yaralar şekillenebilir.
Şap hastalığı hayvanlar içinde hava yoluyla ve temas yoluyla basitçe yayılabilir. Enfekte ya da kuluçka dönemindeki hayvanlar, solunum, deri, sekretler, süt ve sperma yoluyla virüsü saçarlar. Ayrıca hastalık, bulaşık hayvan ürünleri, vasıta ve aletler, insanlar, yabani hayvanlar, kuşlar, rüzgar ve nakil araçlarıyla da bulaşabilir. İnsanlarda ise genelde enfekte hayvanlarla direkt olarak temas ya da enfekte et ve süt ürünleriyle enfeksiyon seyrek görülebilir.
Şap hastalığının insana tesirleri genelde hafifçe seyreder. Enfekte olan insanlarda ateş, baş ağrısı, bitkinlik gibi grip aynısı emareler ortaya çıkabilir. Nadir durumlarda cilt lezyonları da görülebilir. Ancak genellikle insanoğlu hastalığı hafifçe atlatır ve ciddi komplikasyonlar geliştirmezler. Özellikle hijyen kurallarına dikkat edildiğinde, şap hastalığı insandan insana yayılmaz.
Şarbon (antraks) ise şap hastalığından değişik bir hastalıktır. Şarbon, Bacillus anthracis isimli bakterinin yol açtığı bir enfeksiyondur. Şarbon, bilhassa hayvanlarda sıklıkla görülen bir hastalıktır ve insanlara bulaşabilir. Şarbon, enfekte hayvanların dökülen sporları ya da kontamine olmuş hayvansal ürünlerle temas kararı insana geçebilir. Şarbon enfeksiyonu, solunum, hazım ya da deri yoluyla bulaşabilir. İnsanlarda şarbon enfeksiyonu ciddi olabilir ve tedavi gerektirebilir.
Sonuç olarak, şap hastalığı çift tırnaklı hayvanlarda görülen viral bir enfeksiyondur ve mühim ekonomik ve ticari sonuçlara yol açabilir. Şap hastalığı, çiftlik hayvanları içinde hızla yayılan ve insanlara da seyrek bulaşabilen bir hastalıktır. Şarbon ise hayvanlarda ve insanlarda ciddi sıhhat problemlerine niçin olabilen bakteriyel bir enfeksiyondur. Her iki rahatsızlık da mühim dikkat gerektiren ve tedbir katılması ihtiyaç duyulan zoonotik hastalıklardır.