Sanayi ve ticarette büyük deprem kapıda

Telafisi olmayan can kayıplarının yaşandığı depremin merkez üssü olan Kahramanmaraş’ta iş insanları, endüstri ve ticarette de büyük bir depremin kapıda olduğuna dikkat çekti. Yaklaşık 10 bin binanın yıkıldığı depremin sonrasında çalışanların göç ve can kaybı sebebiyle yüzde 20’sinin işine geri dönebildiği kaydedilirken, bir an ilkin bölgeye ilçe bazlı teşvikler verilmez ise 40 sene geriye gidileceği belirtildi.

Sadece ufak endüstri sitesinde bulunan 2 bin 500 işyerinin bin 500’ünün hasar görmüş bulunduğunu açıklayan Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mustafa Buluntu, “2023’ü 2-2.5 milyar dolarlık ihracat ile kapatmış olalım dedik. Şu anda bu planlarımızın tamamı yok oldu. Üretim tesislerinin yüzde 95’i oldukça hasar görmüş ve bu tesislerin ayağa kalkması uzun vakit alacak. Depremden etkilenen 29 bin esnafımız var. Üretim üslerini ayağa kaldırmazsak 40-50 senelik birikimi kaybederiz” ifadeleri ile bölgedeki durumu özetledi.

BİZİMLE BİRLİKTE HERKES BATAR

6 Nisan’da devreye girecek çek takas sisteminin büyük problem yaratacağını vurgulayan Buluntu, “Acil bu işlemlerin durdurulması ve ötelenmesi lazım. Kahramanmaraş’ta ticari prosedür kütlesi 30 milyar dolar. Belki bizimle birlikte çoğu insanoğlunun da batmasına niçin olacak” dedi. Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası Meclis Başkanı Hanefi Öksüz, şehrin yüzde 50’ye yakın göç verdiğini aktardı. Depremden her ilin eşit miktarda etkilenmediğini ve teşviklerin ilçe bazlı verilmesi icap ettiğini aktardı.

Öksüz, “Enerji desteğinin verilmesi lazım. Bu destek sunar felakete uğramış bölgelere ve firmalara verilsin. Bunu 12-13 il olarak yaptığınızda hem devlete çıkan satmaca büyüyecek hem de bölgedeki sanayici haksızlıklara uğrayacak” dedi.

Bekleyecek gücümüz yok

– İşe dönen çalışan oranının yüzde 20’de kaldığını özetleyen Kahramanmaraş Ticaret Borsası Başkanı Mustafa Narlı, “Bizim tahammülümüz kalmadı. Bekleyecek zamanımız kalmadı. Acil süratli Maraş’a ne yapılacaksa bir an ilkin yapılsın. Biz yoksa bu sanayiyi ayağa kaldıramayız” dedi. Maraş TSO Başkan Yardımcısı Hikmet Gümüşer ise “Burada kalifiye iş gücü kaybı en mühim sorun. İstanbul, Bursa gibi bölgeler otobüs otobüs personellerimizi aldılar. Yetişmiş insan kaynağını kaybetmememiz için bir çabalama yapmamız lazım” dedi.

Müşterileri kaybedersek makineler eritmeye gider

– Bölgenin en mühim problemlerinden birinin göç bulunduğunu özetleyen İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) Başkanı Ahmet Öksüz, “Asgari ücretin 1.5 katı dibine düşmemek kaydıyla çalışanı da teşvik etmek gerekiyor. Teşviklerin doğru bir halde reel ihtiyaca yönelik olması önemli. Burada seçimden sonraya ertelenecek hiçbir şey yok” dedi. Arıkan Mensucat Yönetim Kurulu Başkanı Mahmut Arıkan ise “Devlet desteği eğer olmazsa makineler eritmeye gider. Müşterilerimiz Bangladeş, Vietnam, Kamboçya ve Hindistan gibi ülkelerle müzakere halinde. Bu depremde zarar gördük bir de ticari zelzele yaşayacağız” dedi.

İş adamları ne istiyor?

– Depremden etkilenen ilçelerde çalışanlara asgari ücretin minimum 1.5 katı olacak kadar ücret verilmeli.

– Bölgede 5084 sayılı teşvik yasasının uygulanması ve bu yasa kapsamında enerjide yüzde 40 tenzilat sağlanması.

– İlçe bazlı teşvik sistemine geçilmesi. 6 Nisan’da devreye girecek çek takas sisteminin durdurulması ya da ötelenmesi.