Sakarya Destanı’nda 5.gün (27 Ağustos 1921)

Bugün Yunan kuvvetleri tüm cephede taarruza geçerken Türk ordusunun inatçı direnişi karşısında yalnızca birtakım ufak başarılar sağlayabildi.

Polatlı batısındaki muharebelerde ilerleme sağlayamayan Yunanlılar, bugün ilkin İkiz Tepeler’i ve sonrasında Türbe Tepe’yi ile civarını ele geçirdi. Birliklerimiz, Evliyafakı kuzey sırtlarına, Sabanca- Ördekgölköy-Karapınar kuzeyi hattına çekildi. Bugünün kim bilir en mühim vakalarından biri; Yunan kuvvetlerinin arkasında yıpratma savaşı veren Süvari Tugayı (Albay Fahrettin komutasında) Uzunbeyli’de Yunan Küçükasya Ordusu’nun komuta yerine yapmış olduğu baskındır. Ancak taarruzdan netice alınamadan Türbe Tepe’nin düşmesi üstüne kuvvetler geri çağrıldı. Ayrıca sol kanadımızdaki tehlikeden kaynaklı 12’nci Grup,1’inci Süvari Tümeni, 11 ve 41’inci Süvari Tümenleri ordu sol kanadına kaydırıldı.

Not: Uğruna yüzlerce şehit verdiğimiz İkiz Tepeler’e haiz çıkamadığımız için 2015 yılından ilkin mermer ocağı izni verilerek koca bir tepe yok edilmiştir. Yok edilen aslında ikizlerden biri değildir. Yok edilen, Türk insanının hafızasıdır.

AÇ SUSUZ YETİŞMEYE ÇALIŞIYORLARDI

Dünkü 26 Ağustos savaşı, Türk Cephe Komutanı’nın elinde ihtiyat bırakmamıştı. Daha Sakarya Savaşı başlamadan ilkin Yunanlılar’ın güneyden bir kuşatma hareketine girişeceği belli olur olmaz, cephe komutanlığı hem Sakarya mevzilerindeki bir kısım kuvvetlerini güneye kaydırmış hem de aleni yanda doğacak durumları karşılamak üzere, dört tümenli 1’inci Grup gibi güçlü bir ihtiyat ayırmıştı. Ama Yunanlılar’ın 2’nci Kolorduları ile daha da aleni taraftan kuşatmaya girişmeleri üstüne bu ihtiyat grubunu 25 Ağustos’ta Yunan 2’nci Kolordusu’nu karşılamak suretiyle savaşa sürünce elinde ihtiyat kalmamıştı.

İsmet Paşa, 26 Ağustos akşamı Sakarya kesiminde cephede bulunan 12. Grup’un (11 ve 41’inci Tümenler) bu gece cephe ihtiyatı olarak Polatlı bölgesinde toplanmasını emretmiş, bu grubun cephesini Mürettep Kolordu’nun sorumluluğuna vermişti. Bu birlikler gece yürüyüşle aç susuz Anadolu bozkırında yeni vazife yerlerine yetişmeye çalışıyorlardı. Onların her geç kaldıkları vakit diliminde adım adım vatan toprağı kaybediliyordu. Çünkü 3’üncü Grup’un, bigün içerisinde Çifte Tepeleri ve elinde tuttuğu Türbe Tepe’nin batı kısmını kaybetmesi, güneydeki aslolan cephenin merkez kesimini kritik bir duruma sokmuştu.

ŞİFRELİ TELGRAFI ALAMAYINCA

Açık kanatta bulunan Türk 1’inci Grubu, bugün de Yunan 2’nci Kolordusu’nun ağır taarruzları altında sıkıntılı müdafaa savaşları verdi. Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa, 23 Ağustos günü, yani Sakarya Savaşları’nın başladığı ilk günden beri esasen hep güneydeki cephede bulunuyor ve bilhassa aleni kanattaki harekâtı yakından takip ediyor ve lüzumlu emirleri yerinde vererek savunmayı koordine etmeye çalışıyordu. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa da bugünü 1’nci Grup mevzilerinde Fevzi Paşa ile beraber ilk hatlarda geçirmişti.

5’inci Süvari Grubu’na gelince; Grup Komutanı, Cephe Komutanlığı’nın bigün evvel, 26 Ağustos saat 21.30’da vermiş olduğu: «Düşman üstün kuvvetlerle ordu sol kanadını kuşatmak suretiyle saldırı ediyor. Fecirle beraber Çeltek civarında bulunacak şekilde hareket ediniz. Yarın muharebe meydanına yetişmeniz elzemdir» şifreli telgrafını alamamıştı. Daha önceki plan gereğince grup, gece yansından sonra yürüyüşe geçmişti.

YUNAN KOMUTAN DURUMU SEZDİ

Yunan Küçük Asya Ordusu Komutanı General Papoulas ve tüm karargahı buradaydı. Üstelik Yunan Veliahtı da… Bu sıralarda ziyarete geldiği Papoulas’la beraber Uzunbey‘deydi. Papoulas durumu sezmiş, elindeki bir piyade taburu ve bulabildiği karargâh ve öteki ikmal erleriyle çabuk müdafaa tedbirleri aldırdıktan başka, köy civarında bulunan uçaklar, ikmal kamyonları, mühimmat ve yaralılarla dolu iki hastanenin cepheye daha yakın olan Kürt Taciri köyüne kaçırılmalarını emretmişti. Türk Süvari grubunun taarruzu, baskın tesirini kaybetmişti ve esasen ne Veliaht’ın ne de Papoulas ve karargâhının burada oldukları bilinmiyordu.

Dört saat kadar devam eden saldırı sonunda 30 benlik bir Yunan zayiatından öteki bir şey elde edilememişti. Çatışmalar sürerken Veliaht ve Papoulas başta olmak suretiyle ordu karargâhı kaçmayı başarmıştı. Cephe Komutanlığı’nın dün geceki emri de bu sıralarda 5’inci Süvari Grubu’na ulaşmıştı. Grup Komutanı Albay Fahrettin, tekrar ele geçmez ne büyük bir fırsatı kaçırdığından habersiz, taarruzu durdurarak güneye doğru çekildi. Grup Sarayköy‘de toplandıktan sonra, 120 kilometre uzaktaki cepheye katılmak suretiyle geceleyin, uykusuz ve yorgun, yola koyuldu.

Eğer Yunan Küçükasya Ordu Komutanı Papoulas burada tutsak alınabilseydi savaşın daha erken bitmesi kaçınılmazdı.

Kadim Koç
Polatlı Belediyesi Tarihi Alanlar Tanıtım Merkezi (POTA) Koordinatörü