Mısırda “alım fiyatı” beklentilerin altında kaldı, üretici revize bekliyor

Ziya İPEK

Nişasta ve yem sektörünün mühim ham maddesi mısır için Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), ton başına 6 bin lira alım fiyatı açıkladı. TMO’nun geçen sene ton başına verdiği 5 bin 700 lira değerindeki fiyata, 300 lira ücretinde artış yaparak “alım fiyatı” açıklamasına ziraatçi temsilcileri reaksiyon gösterdi, alım fiyatının revize edilmesini ya da ton başına prim desteği verilmesi istedi.

Mısırın en mühim üretim merkezinin başlangıcında Adana’nın geldiğini kaydeden Adana Ticaret Borsası Başkanı Şahin Bilgiç, TMO’nun açıklamış olduğu mısır alım fiyatının büyük hayal kırıklığı yaşattığını söyledi. Bütün kayıtların yüzde 100’ün üstünde arttığı bir ortamda yüzde 5’lik bir artışın mantıklı olmadığına dikkat çeken Bilgiç, TMO’nun buğday ve arpaya verdiği gibi 1.000-1.500 liralık bir destekle bunu revize ederek piyasayı rahatlatmasını istedi. Bilgiç, “Ancak bu destekle müstahsil rahatlar, yoksa önümüzdeki devre bölgede üretim azalır.

Buğdayın üretimi 20 milyon ton ve buna 1.000 lira prim desteği veriyorsunuz fakat bu sene en oldukça 8 milyon tonu bulan mısırda hiç bir şey vermiyorsunuz, bu vaziyet adaletli de değil. Gelecek sene mısırı 8 milyon ton değil, 5 milyon ton üretirsiniz, 3-4 milyon tonu yurt dışından getirirsiniz, dışarıdaki çiftçiyi sevinçli ve varlıklı edersiniz, bu yanlış bir politika” dedi.

Bölgenin en büyük borsa başkanı olarak mısır alım fiyatının bir an ilkin revize edilmesi gerektiğine vurgu yapan Bilgiç, TMO’nun buğday ve arpada olduğu gibi ton başına minimum 1.000 lira yardımcı vermesini ve piyasadaki ürkü havasını ortadan kaldırması icap ettiğini bildirdi. Bilgiç, ilaveten Adana’da bu hasat devri için mısırda buluşma sisteminin buğdayda olduğu gibi kaldırılması tavsiyesinde bulundu.

“TMO’nun alım fiyatı çiftçinin maliyeti değil”

Mısır alım fiyatının geçen seneye göre, bu sene sadece kilogramda 30 kuruş artırılmasını skandal olarak nitelendiren Ziraat Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Feyzullah Korkut, enflasyonun yüzde 100’lerin üzerine, her ürün fiyatının 4-5 katına, mazot, tarımsal ilaçlar ve tohum fiyatlarının 2-3’e katlandığı bir ülkede bu şekilde bir artışın düşünülemeyeceğini söyledi.

Korkut, mısır fiyatlarının küresel ölçekte yüksek seyrettiğini, Amerikan Borsası’nda mısırın tonunun 470 dolardan prosedür gördüğünü bildirdi. Üreticiye prim desteği verilmesini fakat öncesinde fiyatın muntazam açıklanması gerektiğine vurgu yapan Korkut, “Şu anda verilen rakam, maliyet fiyatı değil.

Çiftçinin sürdürülebilirliğinin devam etmesi ve tekrar mısır ekmesi için para kazanması lazım ki biz onun için alım fiyatını 9,4 lira olarak açıkladık” dedi. Korkut, TMO’nun alım fiyatını tekrar gözden geçirmesini, prim desteği de vermesini fakat ilk ilkin fiyatı yukarılara çekip çiftçinin eline minimum kilogramda 9 lira geçmesi sağlayacak bir sistem oluşturması icap ettiğini bildirdi.

“Yüzde 5,3’lük artış çiftçiyi hüsrana uğrattı”

Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru da Toprak Mahsulleri Ofisi’nin mısır alım fiyatını ton başına 6.000 olarak açıklamasına reaksiyon gösterdi. Doğru, açıklanan mısır fiyatının üreticiyi hüsrana uğrattığını belirterek, çiftçinin üretime devamı için kiloda 1.30 lira ücretinde prim açıklanmasını istedi. Doğru, “Yoksa çiftçi, nişasta ve yem sektörünün insafına terk edilir. Üretim maliyetinin ne kadar arttığı belliyken, yüzde 5.3’lük artış çiftçiyi üzmüştür” açıklamasını yaptı.

“Çiftçi iyi mi para kazansın?”

Mısır fiyatı için açıklanan rakamı kabul etmelerinin olası olmadığını kaydeden Seyhan Ziraat Odası Başkanı Yaşar Özkan da “Geçen sene ton başına 5 bin 700 lira açıklanmıştı. Yüzde 5,3’lük bir artışla elimize para geçmez, latife gibi. Türkiye’de girdi maliyetleri yüzde 100’ün üstünde artarken, bu şartlarda ziraatçi iyi mi para kazansın? Mısırın üreticiye maliyeti kilogramda 7,2 lirayı buluyor, fiyatlar belirtildi fakat aynı zamanda prim desteği olursa belki…” ifadelerini kullandı.

“Senin ürününü alamayacağım, depolarım dolu”

TMO’nun çiftçiyi başından atmak için bu şekilde bir yola başvurduğunu anlatım eden Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, “Hangi ürünün fiyatı geçen seneden bu seneye yüzde 5 arttı. Yüzde 5’lik bir artış olur mu? Lisanslı depolarla görüşü yorum; yüzde 90’ı dolu. Depolardaki mamüllerin bir kısmını TMO satmış. Alan şahıs ürünü kaldırmıyor.

Yer yok, sıkışmış. Kibarca kime verirsen ver ürünü diyorlar. Çiftçi şu an oldukça perişan, oldukça sıkıntılı” diye konuştu. Türkiye Büyük Millet Meclisi Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi, CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut ise, “Açıklanan mısır fiyatı çiftçinin ölüm fermanıdır. Mazottan tohuma bütün maliyetler katlanırken mısır fiyatı niye yerinde sayıyor? Mısırda alım fiyatı minimum 9 lira olarak derhal revize edilsin” dedi.

Hasat öncesi alım fiyatı için ne demişlerdi?

Adana Ticaret Borsası Başkanı Şahin Bilgiç, mısır üreticilerinin zarar etmemesi, ayakta kalabilmesi ve tekrar üretebilmesi için 2023 yılı hasat edilecek mısır fiyatının ton başına 7 bin liranın üstünde olmasını istemişti. Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru ise mısır hasadı öncesinde maliyet hesaplamasında mısırın çiftçiye 5,21 liraya mal olduğunu, üreticinin beklentisinin 7.30 lira bulunduğunu duyurmuştu. Ziraat Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Feyzullah Korkut, bölgede tarımsal faaliyetlerde mühim bir yer tutan mısır fiyatının yaptıkları maliyet hesabına göre, kilogramda 9,4 liranın altında olmaması icap ettiğini açıklamıştı. Mısır, Türkiye Ürün İhtisas Borsası’nda (TÜRİB) ise son olarak kilogramı 5,9 liradan prosedür gördü.