Mehmet Altan yazdı: Küresel agora: YouTube
Mehmet Altan*
Geçtiğimiz Cuma günü Avusturya’da 12 cumhurbaşkanı, 10 imparator, iki cumhuriyet gören dünyanın dünyadaki en eski gazetesi, 320 senelik yayınına son verdi.
İlk olarak 1703 senesinde I. Leopald’ın desteği ve isteğiyle gösterim hayatına başlamıştı.
Şimdiki sahibi olan Viyana Hükümeti tarafınca kapatıldı.
80 çalışanı vardı.
***
En eski matbu gazete olan Wiener Zeitung‘un kapanmış olduğu günlerde ABD’li teknoloji şirketi Apple’ın piyasa değeri, geçen sene Ocak ayından bu yana ilk kez 3 trilyon doların üstüne çıktı.
Hayat değişiyor…
Düşünün ki, Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu’nun üretimden satışları geçen yıl, 2020’ye göre yüzde 73,8 artarak 2,05 trilyon Liraya fakat ulaştı.
Türkiye’nin en büyük endüstri devi sayılan TÜPRAŞ’ın üretimi ve satışları ise ancak 136,8 milyar Lira…
Bizdeki mevcut sayıları dünya büyükleri ile karşılaştırınca, Türkiye büyük bir transatlantiğin yanısıra balıkçı sandalı gibi kalıyor.
Apple ile TÜPRAŞ kıyaslamasına ise asla girmiyorum.
***
Hayat değişirken medya da değişiyor.
Bunu en iyi basın tarihinin ardında koşarken görüyorsunuz… Nitekim 2004 yılını terk edip 2005 yılının vakalarına toplu olarak göz gezdirirken YouTube’un 15 Şubat 2005’te kurulduğunu anımsadım.
Ekim 2006’da Google şirketinin, YouTube’u 1,65 milyar dolara aldığını duyurduğunu, anlaşmayı da 13 Kasım 2006’da sonuçlandırdığını biliyoruz.
***
YouTube, videoları küresel olarak paylaşmaya yarayan dünyanın en büyük ve en etkili platformu…
2021 yılı itibarıyla YouTube’un aylık 2 milyardan fazla etken kullanıcısı var.
31 milyondan fazla YouTube kanalı bulunmakta.
196 milyonun üstünde abone sayısıyla maksimum aboneye haiz kanal.
YouTube ziyaretçilerinin her ay aşağı yukarı 6 milyar saat video izlediği tahmin ediliyor.
Google’ın sonrasında dünyanın en büyük ikinci arama motoru şeklinde de anılıyor.
***
YouTube’un oldukça yüksek bir ekonomik boyutu da var.
Üyeleri, hesap ayarlarından para kazanmayı etken hale getirdikten sonrasında yüklediği videolardan izlenme başına ödeme alıyor.
Örneğin 1 milyon izlenen videodan 2 bin ile 20 bin USD arası para kazanılabiliyor.
***
18 sene sonrasında geriye bakınca, insanoğlunun zihninde peş peşe sorular sıralanıyor:
YouTube’un olmadığı bir dünyada neler noksan olurdu?
YouTube öncesi medya nasıldı, sonrası iyi mi oldu?
Kısacası 18 yılda dünya ve medya iyi mi değişti?
***
Medyayı derinden etkileyen özelliği, YouTube’un hem küresel iletişimi ve özgürleşmeyi elde eden yeni bir dünya agorası, hem de patronu ve karışanı olmayan yeni bir iş alanı olması.
“Patronu ve karışanı olmayan” dedim fakat Çin, İran, Suudi Arabistan gibi Türkiye’nin de YouTube’a getirmiş olduğu yasaklarla anıldığını gördüm.
Bu bile YouTube’un özgürlükler açısından işlevini ve medyaya yapmış olduğu tesirleri daha derinlemesine tartışmak icap ettiğini gösteriyor.
***
Vikipedi’den bir yasaklama örneği aktarayım:
“27 Mart 2014 Perşembe günü Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Bakanlık Müsteşarı Feridun Sinirlioğlu, MİT Müsteşarı Hakan Fidan ve Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral Yaşar Güler’e ait olduğu öne sürülen ses girdilerinin internette yayımlanmasının sonrasında TİB, video paylaşım sitesi YouTube’u yönetimsel kararla aşamalı olarak erişime kapattı.
13 Nisan 2014 tarihinde video paylaşım sitesi YouTube’a erişim yasağı Gölbaşı Sulh Ceza Mahkemesi ve Gölbaşı Asliye Ceza Mahkemesi tarafınca kaldırıldı. Suriye görüşmesine dair kayıtların yayımlandığı bağlantılara erişimin engellenmesine, bu olmadığı takdirde siteye erişimin tamamiyle engellenmesine dair kararın ise uygulanmasına son verilmesine hükmetti ve böylelikle YouTube’a erişim yalnızca on beş irtibat bazında yasaklanmış hâle geldi.
Fakat TİB, kararları yok sayarak YouTube’a erişim barajını kaldırmadı.”
***
Basın Tarihi’nde trenimiz 2005 yılına döner dönmez YouTube ile karşılaştı.
YouTube bir anlamda çağın yeni medyası…
Hayat değişiyor derken;
bir taraftan yayımlanan en eski gazetenin kapandığını,
bir taraftan Apple’ın en kıymetli firma haline geldiğini,
bir taraftan da YouTube’un 18 yılda dünyayı ve medyayı tekrar inşa ettiğini görüyoruz.
***
“Hayat değişiyor.”
Küçücük bir cümle fakat ne kadar tılsımlı…
Ve ne kadar alt üst edici…
—–
Kapak Görseli: Stock Snap (Pixabay)
* P24’ten alınmıştır.