İşte anlaşmanın dünü ve bugünü!
Edinilen bilgilere göre, 1 Ağustos 2022’de ilk geminin hareket etmesinden bugüne dek tahıl koridorundan 1000’den fazla vapur ile 33 milyon tona yakın tahıl taşındı. Koridordan geçen tahılın yüzde 40’ı Avrupa’ya, yüzde 30’u Asya’ya, yüzde 13’ü Türkiye’ye, yüzde 12’si Afrika’ya ve yüzde 5’i Orta Doğu’ya taşındı.
“MÜŞTEREK KOORDİNASYON MERKEZİ”
Rusya-Ukrayna savaşı sebebiyle besin mevzusu ile ilgili yaşanmış olan krizin çözülmesine yönelik Türkiye’nin diplomatik çabalarıyla geçen sene temmuz ayında Birleşmiş Milletler (BM) ile koordineli olarak İstanbul’da “Müşterek Koordinasyon Merkezi” kuruldu. Tahıl ürünlerinin güvenilir aktarımı buradan takip edilmeye başlandı.
Tahıl yüklü ilk gemi, 120 günü içine alan antak kalma kapsamında 1 Ağustos 2022’de Ukrayna’nın Odessa Limanı’ndan yola çıktı.
Anlaşma kapsamında Ukrayna limanlarından ayrılan ilk vapur olma hususi durumunu taşıyan “Razoni” isimli Sierra Leone bayraklı kuru yük gemisi, 26 bin ton mısır ile Lübnan’ın Tripoli Limanı’na hareket etti.
Razoni’den 4 gün sonra Panama bayraklı “Navistar” İrlanda’ya, Malta bayraklı Rojen İtalya’ya, Türkiye bayraklı Polarnet Türkiye’ye Odessa ve Çernomorsk limanlarından 60 bin ton tahılı taşımak suretiyle ayrıldı.
Bunların sonrasında “Mustafa Necati”, “Star Helena”, “Glory”, “Riva Wind”, “Sacura”, “Arizona”, “Ocean Lion”, “Rahmi Yağcı”, “Sormovskiy 121” isimli gemiler seyrine başladı.
Gemilerin büyük kısmı Tekirdağ, İskenderun ve İzmir gibi Türkiye’deki limanlara ulaştı.
Rusya, Tahıl Koridoru Anlaşması’nı iptal etti
3 şehirde süren orman yangınında 2 şahıs tutuklandı: Bakan Tunç, izahat yaptı
KONTROL MERKEZİ İSTANBUL
İlk geminin 1 Ağustos 2022’deki hareketinden sonra, iki hafta içerisinde Ukrayna limanlarından çıkan vapur sayısı 25’e, taşınan tahıl miktarı 800 bin tona ulaştı.
Dünya genelinde besin krizi yaşanmasının önüne geçme amacıyla varılan mutabakat, yalnızca Ukrayna limanlarındaki gemilerin ayrılmasını değil, bunun yanı sıra İstanbul’da denetimi meydana getirilen gemilerin Ukrayna’ya tahıl sevkiyatını da kapsıyordu.
Bu kapsamda, İstanbul Boğazı’ndan denetimi yapılarak Ukrayna’ya giden ilk vapur Barbados bayraklı “Fulmar S” oldu. Gemi, 12 bin ton mısırı Çernomorsk Limanı’ndan alarak İzmir’e ulaştırdı.
”LİDER DİPLOMASİLİ” ÇÖZÜM
Gemilerin tahıl sevkiyatı sürerken Rusya, 29 Ekim 2022’de Sivastopol’daki saldırılar sebebiyle tahıl girişiminin geçici olarak durdurulduğunu BM ve Türkiye’deki makamlara iletti. Bunun üstüne Ukrayna limanlarından vapur çıkışı durduruldu.
Krizin daha da derinleşmesine mani olmak için Türkiye “lider diplomasisi”ni harekete geçirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile telefonda görüştü.
Dönemin Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın da Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu, Ukrayna Savunma Bakanı Aleksi Reznikov ve Ukrayna Altyapı Bakanı Oleksandr Kubrakov ile görüşmelerinin sonrasında Türkiye’nin diplomatik girişimleriyle sevkiyat 2 Kasım’da tekrar başladı. Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması, 19 Kasım’dan itibaren 120 gün süreyle uzatıldı.
”İKİNCİ UZATMA KARARI”
Söz mevzusu uzatma kararının dolmasına yakın mart ayının başlangıcında Türkiye, Ukrayna, Rusya askeri heyetleri ve BM temsilcileri, tahıl koridorunun temellerinin atılmış olduğu İstanbul’daki Kalender Kasrı’nda bir araya geldi.
Görüşmelerin sonrasında uzatma kararının süresinin dolduğu 18 Mart’ta Cumhurbaşkanı Erdoğan, “tahıl koridoru”nun aleni kalmaya devam edeceğini, anlaşmanın süresinin uzatılmasına karar verildiğini açıkladı.
Seddülbahir Kalesi ve Gelibolu-Eceabat Devlet Yolu Açılış Töreni’nde konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Rusya ve Ukrayna’nın tutsak takaslarıyla beraber savaştan sonra en mühim uzlaşma mevzusu olan anlaşmanın süresi bugün itibarıyla bitiyor. Her iki tarafla da yaptığımız görüşmeler sonunda 19 Mart’ta bitecek antak kalma süresinin uzatılmasını sağladık.” dedi.
BİNDEN FAZLA GEMİ
İkinci uzatmanın süresi mayıs ayında dolarken Türkiye’nin girişimleri kararı tahıl koridorunun yönelik antak kalma bir kez daha uzatıldı.
Mayıs ayında alınan iki aylık uzatma kararı bugün dolarken, antak kalma gereği taraflardan birinin itirazı olmaması halinde tahıl koridoru faaliyetine devam edecek.
Milli Savunma Bakanlığı yetkilileri mevzuya dair yaptıkları açıklamada, “17 Temmuz’da süresi dolacak olan Tahıl Girişimi’nin uzatılmasına yönelik BM, Rusya Federasyonu ve Ukrayna yetkilileri ile temaslarımız Dışişleri Bakanlığı ile koordineli olarak devam etmektedir.” ifadelerini kullanmıştı.
Rusya, Tahıl Koridoru Anlaşması’nı iptal etti