İstanbul’da 1500 yıllık yeraltı dehlizi bulundu
Saraçhane Arkeoloji Parkı içerisinde yer alan, Ayasofya’dan da ilkin inşa edilmiş aşağı yukarı bin 500 senelik Polyeuktos Kilisesi alanında arkeoloji kazıları sürüyor.
Aziz Polyeuktos’a adandığı için bu adı alan kilise, 11. yüzyılda ilkin harap edildi, sonra da yağmalandı. Kilisenin değerli parçaları ve sütunları Venedik’e kaçırıldı. 1960’lı yıllarda alt geçit yapımı esnasında kiliseye ait birtakım zamanı eserlerin ortaya çıkmasıyla beraber Aziz Polyeuktos Kilisesi’nde kazı çalışması yapıldı.
YAPI TAŞLARI DİKKAT ÇEKİYOR
5-6 sene devam eden kazı çalışmasının sonrasında kilise eski haline terk edildi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Kültür Daire Başkanlığı’na bağlı İBB Miras ekiplerince Aziz Polyeuktos Kilisesi’nin bulunmuş olduğu Saraçhane Arkeoloji Parkı’nda 8 Haziran 2022 tarihinde kazı çalışması başlatıldı.
Çalışmaların yürütülmüş olduğu alanda Haşim İşçan Geçidi’ne 20 metre kadar yakın mesafede yeraltı dehlizi bulundu. İçerisinde mozaik ve taş kakmalar bulunan yeraltı dehlizinin, işlenmiş mermerlerle şekil verilmiş ve kabartmalarla bezenmiş yapı taşları da dikkat çekiyor.
Yapının İstanbul’un zelzele hafızasına misal bir yeraltı dehlizi bulunduğunu vurgulayan İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat, çalışmaların tamamlandığını belirterek 1 ay sonra Saraçhane Arkeoloji Parkı’nın açılacağını duyurdu. Yeraltı dehlizinin zelzele hafızasına dair tutanağı da kamuoyuyla paylaşılacak.
“BU YAPI BÜTÜN DEPREMLERDEN SAPASAĞLAM ÇIKMAYI BAŞARMIŞ ”
İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat, 1500 senelik dehlizin İstanbul’un zelzele hafızası bulunduğunu belirterek, “Şu Polieuktos Kilisesi kalıntıları içerisindeyiz. Burası şehir içi arkeoloji için oldukça mühim bir yer. Tam olarak 524 senesinde yapılma bir alan. Burası Arkeopark olarak çalıştığımız bir alan ve 10 ay içerisinde, metruk, kimsesizlerin kaldığı, birçok kabahat ve kriminal birlikteliğin oluştuğu alandan gezim alanına dönüşecek bir projedeyiz. Bütünüyle dünyada mimari stilin ilk örneği olan Polieuktos Kilisesi’nin kalıntılarını çıkardık. Tamamladık, 1 ay içerisinde açılışını gerçekleştireceğiz. Eş zamanlı kazıları insanoğlu gezerken yapacağız. Hem ‘Arkeoloji nedir?’ hem de zamanı yapının anlamını anlatma şansımız olacak. Daha da önemlisi bin 500 senelik dehlizi görebilmemizin sırrı nedir? Şu an zelzele ile savaşım eden İstanbul’un başından onlarca zelzele geçti bu bin 500 yılda. Şu an içerisinde gördüğümüz bu yapı tüm depremlerden sapasağlam çıkmayı başarmış. Bunun sırrını ve bilgisini Türkiye öğrenmek durumunda” diye konuştu.
“BAZI EKLEMELER BELKİ BİN 500 YILDAN DAHA ESKİYE GİDECEK”
Polyeuktos’un üst yapsının tahrip bulunduğunu fakat alt yapısıının etkilenmediğini aktaran Polat, ” Kentin zelzele hafızası da buralarda. İstanbul’un zelzele hafızasını görmek istediğinizde, Fatih bölgesinde neler olmuş görmek istediğinizde tam bir örneklem. Bizim İBB mirası olarak projelerimizde zelzele açısından uzmanlaşan inşaat mühendisi ilmi danışmanlarımız var. Bu danışmanlarımızın alanı görmesi ve kendilerini geliştirmeleri ve yeni raporlarla bilim dünyasına yaymaları çalışmanın içerisinde zaten. Biz çabalama sonunda İBB mirası olarak buradaki zelzele hafızasına dair tüm raporumuzu dünyaya ve kamuoyuna yaymış ve paylaşmış olacağız” dedi.
Genel Sekreter Yardımcısı Polat, “Bu bildiğimiz dönemlerden Horasan harcı olarak malum katıklı harç bu zamanın teknolojisi açısından önemli. Biz her girdiğimiz yapıda yapının hem taş hem sıva hem de çıkabilecek alçı gibi yüzey örneklerini laboratuvar ortamında inceleyip bileşiğini ve arkeometresini çalışıyoruz. Burası için de aynı çalışmayı yapıyoruz. Venedik’teki San Marco Kilisesi oranın girişindeki sütunlar ve öteki malzemelerin birçoğu kiliseden 4. Latin Seferi esnasında yağmalanarak götürülmüş objeler. Bu kilisenin ayakta kalan parçaları bugün Venedik’teki San Marco Meydanı’ndaki San Marco kilisesinde” dedi.