Gökbey’in motorları testleri geçti

Türkiye’nin müdafaa sanayiinde ihtiyacı olan, aralarında genel maksat helikopteri ile insansız hava aracının (İHA) da bulunmuş olduğu araçların motor üretimini Eskişehir tesislerinde gerçekleştiren TEI’nin Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Akşit, TEI-TS1400 motorunun, Gökbey ile ilk insanlı uçuş öncesi bütün olgunlaşma testlerini tamamladığını söyledi. Helikopterin ilk insanlı uçuş için hazırlanan ilk 2 motorun ay sonunda teslim edileceğini belirten Akşit, “Geçen sene içerisinde 1572 beygire kadar motor enerjisini çıkardığımızı duyurmuştuk. Tabii ki olgunlaştırma testleri tam gaz devam etti. Geldiğimiz an itibarı ile insanlı uçuş öncesi TUSAŞ’ın bizlerden istediği bütün testleri tamamladık. TUSAŞ tarafında da bir uçuş güvenlik denetleme komitesi var, onun onayını bekliyoruz. Nasip olursa bu ayın sonunda heyet toplanıyor ve onay çıkar, diye bekliyoruz. İnşallah önümüzdeki birkaç ay içerisinde Gökbey helikopterimizi kendi motorumuzla, tamamiyle yerli ve ulusal olarak gökyüzünde görmeyi ümit ediyoruz” dedi.

‘ALTYAPIMIZ ZATEN VARDI’

Gökbey genel maksat helikopterine güç verecek olan TEI-TS1400 motorunun yerli ve ulusal imkanlarla olgunlaşma testlerine doğal olarak tutulduğunu belirten Prof. Dr. Akşit, “Projeye başlarken TEI’nin altyapısı olarak kurulduğunda da 100 bin libre itkiye kadar motor kontrol edecek devasa yapıda bir altyapımız esasen vardı fakat helikopter motorunda daha sınırlıydı. Bir adet motor kontrol alanımız (bremze) vardı, buna 5 adet daha ekledik. Bunun yalnızca 1 tanesi ithal. Diğer hepsini kendimiz geliştirip yaptık. Şu anda motor geliştirme ve olgunlaştırma testlerimizi de bu yeni yaptığımız ulusal bremzelerimizde yapıyoruz. Yani aldığımız datanın, verinin her şeyinden eminiz” diye konuştu.

MİLLİ MUHARİP UÇAĞI HANGARDAN ÇIKTI

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafınca yürütülen ve Türkiye’nin en mühim teknoloji geliştirme projesi olan Milli Muharip Uçak, motor çalıştırarak hangardan çıktı. Milli Muharip Uçak’ın Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterinde bulunan ve 2030’lu yıllardan itibaren kademeli devreden çıkartılması kabul edilen F-16 uçaklarının yerini alması bekleniyor. Milli Muharip Uçak’ın yerli ve ulusal bir motorla uçabilmesi için TEI’de bir takım kurulduğunu özetleyen TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Akşit, yalnızca mühendis sayısının 300’e kadar çıktığını söyledi. Prototip, imalat mühendisleri, kontrol ve nitelik grubuyla beraber Milli Muharip Uçak’ın motoru için bini geçen ciddi bir personel gücüne haiz olduklarını kaydeden Akşit, şunları söyledi:

“Sanayi Başkanlığımızın bir sene kadar ilkin açmış olduğu ihalenin neticeleri daha açıklanmadı fakat biz TEI olarak bu motorlarda en büyük, en kuvvetli ekiplerden biriyiz. TR Motor şirketi ile beraber çalışmalara başladık. Şu anda Milli Muharip Uçak’ın motoru için çalışan mühendis sayımız 200-300 arası bir sayıya ulaştı. Prototip ekibimiz, imalat mühendislerimiz, kontrol grubumuz, nitelik grubumuz da var. Bunların verdikleri desteği de düşünürseniz aslında bini geçen ciddi bir personel gücümüz var ve kısa sürede büyüyor. Şampiyonlar ligine reel manada ilk türbinli jet motorumuzu yaparak ve prototipini teslim ederek çıkmıştık. Bunu ilk uçuşla beraber tescillemiş olacağız. Artık şampiyonlar ligine çıktığımızı Türkiye’nin de TEI sayesinde bu zor teknolojiye artık dünyada haiz olan 4-5 ülkeden birisi bulunduğunu tescillemiş ve dünyaya da göstermiş olacağız.”

‘SONBAHAR GİBİ İLK MOTORUMUZ BİTMİŞ OLACAK’

Bu sene içerisindeki en büyük hedeflerinin, Gökbey helikopterinin kendi motoruyla uçurmak bulunduğunu anlatım eden Akşit, şu şekilde devam etti:

“Sertifikasyon hakkında uzun testlerimiz olacak. Bunlar TUSAŞ’ın bizlerden uçuş öncesi istediği son testler. Bundan sonra da tamamiyle güvenilir olmasından emin olmak için araçla beraber de uzun bir sertifikasyon süreci var. İkinci büyük hedefimiz, 2023 senesinde TEI-TF6000 motorumuzun ilk prototipini çalıştırmak. Ufak tefek gecikmeler oluyor fakat bu sene için hedefimiz devam ediyor. İnşallah güz gibi ilk motorumuz bitmiş olacak. TEI olarak biz son 10 yılda bilhassa devletimizin gereksinim duyan bu havacılık motorlarında harbiden iyi yola kat ettik. Şu anda binlerle anlatılan hoş bir mühendislik kadrosu kurduk ve kendi gençlerimizi yetiştirdik. Artık kalıcı bir halde bu teknolojiyi TEI olarak ülkemize kazandırdığımızı düşünüyorum. Bizim birinci önceliğimiz ulusal gereksinimleri karşılamak. Devletimizin epey ihtiyacı var yani, helikopter motoru tamamlanınca ulusal muharip tayyare var. HÜRJET’in motoru ithal, HÜRKUŞ’un motoru ithal, gemilerimizin motoru var. Bunları tedarik edip takabiliyorsak doğal ki bir problem yok fakat zamanla yavaş yavaş yeni geliştirdiğimiz müdafaa sistemlerinin artık bizim burada geliştireceğimiz ulusal motorlarla uçması, çalışması, yüzmesi en büyük hedefimiz.”