Fethiye Körfezi için ‘bir an önce önlem alınsın’ uyarısı

Akdeniz Koruma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Zafer Kızılkaya, Fethiye Körfezi’nde iki tür kirlilik bulunduğunu, bunlardan ilkinin ilçedeki derelerin körfeze getirmiş olduğu evsel atık sular ve tarla ile seralardan gelen sulama sularının taşımış olduğu gübre, fosfat, azot ve ziraat ilacı kirliliği olduğunu kaydetti. Kızılkaya mevzubahis faktörlerin bilhassa yaz aylarında, kıyıdan Katrancı Adası’na kadar bulanık bir suya yol açtığını ve ekosistemin tamamiyle değiştiğini belirtti.

“GÖCEK TARAFI BASKI ALTINDA”

İkinci kirlilik faktörünün, bölgeye yazları gelen teknelerden kaynaklandığını söyleyen Kızılkaya, şu şekilde devam etti:

“Göcek tarafı, adaların içerisi, yazları günde 1500’ün üstünde teknenin demirlemesi sebebiyle baskı altında. Maksimum 700-800 teknenin demirleyebileceği, daha ilkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yapmış olduğu kapasite çalışmalarıyla belirlenmişti. Birçok tekne orayı yazlık gibi kullanıyor, en hoş noktayı bularak demirliyor ve asla kımıldamıyor. Bu tekneler kımıldamadığı için atık sularını vermek için kıyıya gelmiyorlar.”

Bölgede denizin dibinin balçık tabakasıyla kaplı olduğunu bildiren Kızılkaya, “Deniz çayırları tamamiyle ölmek üzere, ölmediyse bile kaybolmuş durumda. Teknelerin demir alıp atması öteki canlılara, süngerlere zarar veriyor. Tekne zincirleri kalkarken balçık kaldırıyor ve bununla birlikte çöken kirliliği de kaldırıyor. Körfezin suyunda, Göcek’in iç bölgesinde, Hamam Koyu’na kadar devamlı ve oldukça ciddi bir kirlilik yükü var” dedi.

“İNSANLAR ‘BURASI ÇOK GÜZEL’ DİYE DÜŞÜNÜYOR AMA…”

Teknelerin atık sularını bırakmaları için Göcek’te tek bir tesis olduğunu ve kapasitesinin bütün tekneler için kifayetsiz olduğunu aktaran Kızılkaya, bilhassa temmuz ve ağustosta tamamiyle teknelerden meydana gelen sintine suyunun denize bırakıldığını vurguladı.

Kızılkaya, “Körfezin suyu, bütün tekneler çıktıktan sonra fakat ocak ayına doğru kendini sirküle edebiliyor. Bu bölgenin 1000’in üstünde tekneyi aynı anda kaldırabilecek kapasitede bir tabii ekosistemi yok, yukarıdan insanoğlu suyu mavi görüp ‘Burası oldukça güzel’ diye düşünüyor fakat aşağıda canlılık kalmamış” diye konuştu.

Fethiye ve Göcek’in bütününün Özel Çevre Koruma Bölgesi duyuru edildiğini hatırlatan Kızılkaya; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıkları Koruma Genel Müdürlüğü’nün tonozlama projesinden bahsederek şunları söyledi: “Bu projenin fizibiliteleri yapıldı. Burada 800 tonozdan bahsediyoruz, tekneler yalnızca bunlara bağlanabilecek, dışına demir atılamayacak. Bununla alakalı çabalama var. Bakanlığımızın hem katı hem de sıvı atık alımıyla alakalı çalışmaları da var. Oraya tonoz yapalım, oldukça büyük atık teknesi alalım. Bunların parasının kullanıcıdan katılması lazım. Bölgede kirlilik yaratılıyorsa kesinlikle tüketiciye yansıtılması gerekiyor.”

“KENDİSİNİ TEMİZLEYEMEZ BİR HALDE”

Orta Doğu Teknik Üniversite Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Barış Salihoğlu da yaptıkları çalışmalara atıfla Fethiye Körfezi’nin, Akdeniz ve Ege’de, Mersin Körfezi’nden sonra en pis bölge olarak öne çıkmış olduğu bilgisini paylaştı.

Salihoğlu, “Bu muazzam zira denizin fizyolojik yapısı sebebiyle batıya doğru gittikçe kirliliğin daha azca olduğunu görüyoruz. Ege’de deniz pırıl pırıldır ve sular soğuktur zira derin suları yüzeye taşıyan bir mekanizma var. Fethiye’de bu mekanizmanın işlemediğini görüyoruz, hassas, kırılgan bir alan” ifadelerini kullandı.

Bölgedeki kirlilik kayıtlarının sıklıkla gezim kaynaklı teknelerden geldiğini özetleyen Salihoğlu, şu değerlendirmelerde bulundu: “Bu kirliliğin üstüne bir de ısı baskısı oldukça fazla. Derin soğuk suların yüzeye çıkmış olduğu bir yapısı olmadığı için Fethiye Körfezi kapalı ve iklim değişikliğinin etkisiyle sıcaklıklarda ciddi artış görülen bir bölge, oldukça dikkat etmemiz gerekiyor. Oradaki ekosistemin yapısı kırılgan, iki baskı birleşmiş durumda. Oradaki vapur ve yat yoğunluğu, kapasitesinin üzerinde. Kirliliğin bilhassa yüksek sürem dediğimiz bahar ve yazları artmış olduğunu gözlemledik. Orası kendini temizleyemez bir halde, oldukça kıymetli bir taban ekosistemi var, oldukça kıymetli deniz çayırları var, mühim bir biyoçeşitlilik mevcut.”

“ŞEHİRLEŞME, ARTAN NÜFUS, TARIM”

Gazi Üniversitesi Deniz ve Su Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkez Müdürü Prof. Dr. Lale Balas ise Fethiye Körfezi’ndeki kirliliğin en mühim sebebinin şehirleşme, artan nüfus ve ziraat olduğunu işaret etti. Bu faktörlerden meydana gelen kirleticiler ile alakalı Balas, “Bunlar karasal kökenli, yoğun yağışlar sonra karadan toplanan ve yayılı kirletici yükü olarak kıyısal sulara tesir eden kirletici türleri. Körfeze dökülen kanallar, drenaj kanalları var. En kapalı su kısmına bağlanan Mut Deresi’nin kirlilik yükü de kıyısal suyla buluşuyor” laflarını sarf etti.

Balas, bölgede artan nüfusla birlikte atık su debilerinin de arttığına ve buna bağlı şeklinde de arıtma tesislerinin kifayetsiz kaldığına dikkati çekerek bunun gezim potansiyeli sebebiyle popülasyonda büyük artışların olduğu bölgelerde sık yaşanmış olan bir vaziyet olduğuna değindi.

Yayılı yükler ve noktasal yükler azaltılmadıkça durumun kendiliğinden iyileşebilme şansının bulunmadığını dile getiren Balas, laflarını şu şekilde tamamladı: “Fethiye Körfezi hidrodinamik açıdan kendi kendini temizleyemeyen bir körfez. İyi ziraat uygulamalarına ivedilikle geçilmesi lazım, kara kökenli kirletici türlerinin de ivedilikle belirlenmesi gerekiyor. Denizel ortamdaki nitelik parametrelerinin belirlenmesi önemli, bunların miktarını bilmeden doğru önlemler almak mevzubahis değil. Arıtma tesislerinin kesinlikle revizyonu ve ikinci bir arıtma tesisinin devreye katılması gerekiyor.” (AA)