Felçten 9 yıl sonra ‘ele hareket kazandırıldı’
Pittsburgh’dan Heather Rendulic, dokuz sene sonrasında bu yolla ilk kez kendi başına biftek kesip yiyebildi.
Pittsburgh Üniversitesi ekibi, omurilik implantlarının yalnızca iki kişide test edildiğini, bu yöntemden kimlerin faydalanabileceğini görmek açısından daha oldukça araştırmaya gereksinim bulunduğunu söylüyor.
Felç, beyindeki kan akışını bozar ve beyin hücrelerinin ölmesine yol açar. Beynin bir bölümüne giden kan akışı azaldığında ya da kesintiye uğradığında, beyin dokusunun oksijen ve gıda almasını engel olan bir inme (felç) oluşur ve beyin hücreleri anlar içerisinde ölmeye başlar. İnmenin oluştuğu bölgedeki fonksiyonlarda geçici ya da kalıcı kayıplar oluşur. Bu da genelde hayatta kalanlarda uzun vadeli sıhhat problemleri yaratır.
İnsanlar hareket etme isteğini korusa da beyinden gelen talimatlar o denli zayıflar ki hiç bir şey olmaz.
20’Lİ YAŞLARIN BAŞINDA GEÇİRDİ
Heather’a 20’li yaşının başında, beyninde anormal kan damarı olduğu – kavernöz anjiyom – teşhisi konmuştu. Bu damarda çoğu kez kanama olmuş ve büyük bir felce yol açmıştı. Bir sabah uyandığında bedeninin sol tarafını hareket ettiremiyordu.
Bunu takip eden dokuz sene içerisinde Heather yeniden yürümeyi öğrendi fakat sol kolunun ve elinin kontrolünü geri kazanamadı. Ayakkabı giymek gibi en kolay işler bile zorlaştı.
Araştırma sürecinde Heather’ın omuriliğinin birtakım kısımlarını uyarılabilmek için boynuna elektrotlar yerleştirildi.
Sinir sistemi iletişimini elektrik sinyalleriyle kuruyor. Ancak Heather’ın Felç geçirmesinden sonrasında beyninden gelen elektrik sinyalleri, kol ve el hareketlerini denetim eden sinirleri harekete geçiremeyecek kadar zayıflamıştı.
Elektrikle stimülasyon kararı sinirlerin uyarılması sebebiyle bu zayıf mesajlar hareketi tetiklemek için kafi hale geliyor.
Denemenin yapıldığı ilk günden bu stimülasyon işe yaramış ve Heather dokuz sene sonrasında ilk kez elini açıp kapatabilmişti.
AĞLAMAYA BAŞLADI
Pittsburgh Üniversitesi’nden Dr. Marco Capogrosso, “Kimse bu kadar süratli işe yarayacağını beklemiyordu” dedi.
“Heather ağlamaya başladı, ailesi oradaydı ve onlar da ağlamaya başladı; sonrasında herkes ağladık; oldukça romantik bir andı.”
Heather “Kolumu ve elimi neredeyse 10 senedir hareket ettirmediğim bir halde hareket ettiriyordum” dedi.
Ve bu yolla bifteğini kesip çatalıyla yemeyi başarmıştı.
Araştırmanın ayrıntıları Nature Medicine dergisinde yayımlandı. Cihaz Heather ve bir diğer gönüllüde denenmiş ve işe yaramıştı. Ancak gözlem yalnızca bir ay sürecek şekilde tasarlanmıştı. Sonrasında elektrotlar çıkarılınca hareketi elde eden stimülasyon da ortadan kalktı.
Ancak araştırmacılar sonuçların, implantlar yoluyla insanların yaşamlarında mühim bir ayrım yaratılabilecek bir geleceğe bakış sağladığını söylüyor.
Dr. Marco Capogrosso “Hastalarımız iyileşiyor fakat tamamiyle düzgüsel hale gelmiyorlar. Muhtemelen piyano çalamayacaklar fakat artık kollarını ve ellerini kullanabildikleri için oldukça fazla istiklal ve hayat kalitesi kazanabiliyorlar” diyor.
Ekip, şiddetli ağrıyı yönetim edebilmek için halihazırda onaylanmış teknolojileri kullandıkları için bu alanın hızla ilerleyebileceğine inanıyor.
Ancak şimdilik, kimlerin yararlanacağını ve ekipmanın laboratuvardan eve iyi mi taşınacağını belirlemek için daha oldukça klinik çabalama yapılması gerekecek.
inme Derneği’nden Dr. Rubina Ahmed, “Araştırma hemen hemen erken aşamalarda ve cerrahi implantlar herkes için makul olmayabilir. Daha geniş bir kitlenin kullanılabileceği noninvazif (fazla müdahale gerektirmeyen) stimülasyon şekilleri de test ediliyor” diyor.