Diyarbakır’da devletin ulaşmadığı köy: Örenkuyu
DİYARBAKIR- Diyarbakır Çermik ilçesine bağlı Örenkuyu köyü, 130 haneye sahip. Diyarbakır il merkezine 129 km, Çermik ilçesine 36 km uzaklıkta bulunan köy, aşağı yukarı 35 köyün irtibat noktasında bulunuyor. Tarım ürünleri, ufak ve büyükbaş hayvan yüklü kamyonlar köyün mıcırlı yolunu kullanıyor. Sık sık kazaların meydana geldiği köyde, tek problem bu da değil. Pis ve atık suların toplanıp atılmasını elde eden kanalizasyon sisteminin bulunmadığı köyde, köylüler tarafınca yer dibine inşa edilmiş foseptik çukurları bulunuyor. Ancak bu çukurlar zaman içerisinde dolarak taşıyor. Foseptik çukurlarının taşması sebebiyle gerçekleştirilen kokudan kaynaklı köylüler durumdan şikâyetçi olurken, bilhassa çocuklarda sıhhat problemleri da baş göstermiş durumda.
‘YILLARDIR MÜCADELE EDİYORUZ AMA BAŞARAMADIK’
Uzun zamandır kanalizasyon ve yol problemi yaşadıklarını belirten Örenkuyulu Faruk Yılmaz, “Buraya devlet mutlaka ulaşmıyor. Hangi köye gidersen git bin ah işitirsin. Yıllardır savaşım ediyoruz fakat başaramadık. 2014’te asfalt döküldü fakat o tarihten beri bir çivi dahi çıkılmadı. Yol bozuldu, harap oldu, ihalesi yapılmış oldu fakat yol yapılmadı. Geçen yıl geldiler yolu kazıp mıcır döküp gittiler. Bu yolun akıbetini takip edecek olan kurumlar bu işin peşine düşmüyor. Bir gün silindir çalışması yapıldı, fakat sonrasında o da gitti. Yetkililerle görüşerek niçin çekildiklerini sorduğumuzda, ‘su bulamamışlar’ cevabını aldık. Su bulmak sizin işiniz, bulacaksınız. Bunu da biz mi temin edelim?” dedi.
Faruk Yılmaz Sadece kendi köylerinde son 2 ayda minimum 5 kazanın meydana geldiğini belirten Yılmaz, “Can kaybı yok fakat maddi zarar çok. İnsanlar artık perişan olmuş durumda, rezalet içerisinde. ‘Verdiğiniz vergiler size yol, su, elektrik olarak geri dönecek’ diye bir söz vardı. Bizim köye hiç bir dönüş yok. Bu hususta oldukça mağduruz, ne yapacağımızı bilmiyoruz” ifadelerini kullandı.
‘BİRAZ DA OLSUN YAŞAMAK İSTİYORUZ’
Kanalizasyon sisteminin bulunmamasından ötürü foseptik çukurları kazarak kirli ve atık suları topladıklarını belirten Yılmaz, çukurların artık taşarak insan sağlığına zarar vermeye başladığını söyledi. Yılmaz, “Çocuğumu her ay yüksek ateş ve enfeksiyondan ötürü hastaneye götürüyorum. 21. Yüzyıl’da kanalizasyon gibi, yol gibi, su gibi problemlerin olmaması gerekiyor. Ne diyeceğimizi artık bilmiyoruz. Mağdur olmak değil birazcık da olsun yaşamak istiyoruz” diye konuştu.
Yılmaz, problemlerin çözümü için vali, kaymakam ve belediye başkanı ile görüştüklerini yalnız adres olarak Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin (DİSKİ) gösterildiğini belirtti. “Gelip DİSKİ’de tıkanıyoruz” diyen Yılmaz, DİSKİ Genel Müdürü Fırat Tutşi’yi işaret ederek, “Bu erkek uzun yıllardan beri orada, hepimiz şikayetçi fakat hala koltuğunda oturuyor. Kim koruyor, koltukta hala kim tutuyor bilemiyoruz. Kayyımlar geliyor gidiyor fakat bu erkek yüzlerce şikayete karşın uzun yıllardan beri burada” dedi.
‘SU SORUNU DA VARDI KENDİ ÇABAMIZLA GİDERDİK’
1994 senesinde kendi çabalarıyla köye su getirdiklerini yalnız nüfus arttıkça suyun yeterli gelmemeye başladığını dile getiren Yılmaz, DİSKİ’nin bu aşamada da adım atmadığını söyledi. Öyle ki 2018 senesinde köylüler, susuzluktan ötürü 40 bine yakın hayvan ile birlikte, çareyi Erzurum yaylalarına göç etmekte bulmuş. Köyün su sorunu, önceki devre Halkların Demokratik Partisi (HDP) Diyarbakır Milletvekili Garo Paylan tarafınca Meclis’e dahi taşınmıştı.
Paylan’ın sual önergesinde, şu ifadelere yer verilmişti: “Diyarbakır’ın Çermik ilçesinde bulunan 130 haneli Örenkuyu köyünde ciddi bir su problemi yaşanmaktadır. Köy sakinleri yazları evlerinde bir damla su bulunmadığından yakınmaktadır. Köyde şebeke suyu bulunmadığı için, 1994 senesinde hemen hemen 50 haneli iken Örenkuyu köyü sakinleri kendi imkânlarıyla köye bir su kaynağı yaptırmıştır. Ancak seneler içerisinde köydeki hane sayısının 130’u bulmasıyla, kendi imkânlarıyla yaptırdıkları su kaynağı ihtiyacı karşılamaya yetmez olmuştur. Suya erişim, temel bir insan hakkıdır. Çermik ilçesinde bulunan Örenkuyu köyünde yazın, aylarca devam eden su temin problemi köy sakinlerinin gündelik yaşamlarını oldukça zorlaştırdığı gibi halk sağlığı bakımından da riskli durumlara niçin olmaktadır. Örenkuyu köyü sakinleri uzun yıllardan beri çözülmeyen su sorunlarının ivedilikle çözülmesini, köylerine su kulesi yapılmasını istek etmektedir.”
‘HEM DEVLETİN GÖREVİNİ YAPIYORUZ HEM DEVLETE PARA ÖDÜYORUZ’
Su problemininin Meclis’e taşınmasına karşın problemin çözülmediğini gören köylüler, hane başı 4 bin TL biriktirerek sondaj vurmuş ve su sorununu şimdilik gidermiş. Ancak Yılmaz, hem devletin görevini yaptıklarını hem de devlete para ödemelerinden ötürü şikayetçi: “İşin enteresan tarafı da bu. 94’te kendi çabamızla getirdiğimiz sudan sonrasında tüm evlere sayaç taktılar ve bizlerden para almaya başladılar. Hiçbirimiz karşı çıkmadık, faturaları ödedik, ‘en azından su getirirler’ dedik. Onu da yapmadılar. Hem devletin görevini yapıyoruz hem de devlete para ödüyoruz.”
Örenkuyu köylüleri yollarının asfaltlanmasını, köye kanalizasyon sisteminin çekilmesini ve su sorunlarının net bir halde çözülmesini istek ediyor.