Bütçenin yüzde 26.6’sı garanti ödemeye gitti; otoyollara garanti ödemede 2022 faturası 36 milyar TL oldu
Eray Görgülü
Kamu-Özel-İşbirliği (KÖİ) ile yaptırılan otoyollar ve köprüler için müteahhitlere ödenen güvence ödeme ücretinde 2022 bilançosu ortaya çıktı. Karayolları Genel Müdürlüğü’nün kasasından güvence ödemeler için bir yılda 36 milyar TL çıktı. Sene başlangıcında 20 milyar TL olarak öngörülen başlangıç ödeneğinde yüzde 77 oranında sapma yaşanmış oldu.
Kamu bütçesine mühim bir yük getirmiş olduğu gerekçesiyle eleştirilen gelir garantili otoyol ve köprü projelerinin kamuya maliyetine dair veriler Karayolları Genel Müdürlüğünün 2022 yılı Faaliyet Raporu’nda yer aldı.
Rapora göre bütçede “Cari transferler” altında “Hane Halkına Yapılan Transferler” başlığıyla bulunan ve sene başlangıcında 20 milyar 378 milyon TL olarak öngörülen başlangıç ödeneğinin sene sonunda 36 milyar 359 milyon TL’ye ulaşmış olduğu ortaya çıktı.
Bütçenin yüzde 26.6’sı güvence ödemeye gitti
Böylece Karayolları Genel Müdürlüğü toplam bütçesinin yüzde 26.6’sı gelir garantili ödemeler için kullanılmış olurken, güvence ödeme bütçesinde sene başına göre yüzde 77.3 oranında bir sapma yaşanmış oldu.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu, güvence ödemelerin döviz kuru üstünden yapıldığını açıklamıştı. CHP Genel Başkanı Yardımcısı Ahmet Akın’ın sual önergesini yanıtlayan Karaismailoğlu, otoyol ve köprülere verilen güvence ödemelerle ilgili, “Geçiş ücretleri ile güvence ödemeleri, tatbik sözleşmesinde bulunan hükümler çerçevesinde, döviz kuru üstünden meydana getirilen hesaplamalar ile Türk lirası olarak uygulanmaktadır” açıklamasını yapmıştı.
Bakan Karaismailoğlu, yılda dört kez güvence hesabı yapıldığı yönündeki iddiaya ise cevap vermemişti.
Yatırım bütçesi beş katı oranında aşıldı
Öte taraftan kurum bütçesindeki sapma sadece gelir garantili ödemelerle sınırı olan kalmadı. Karayolları Genel Müdürlüğünün yatırım bütçesini içeren ana para giderlerine yönelik başlangıç ödeneği sene başlangıcında 16.5 milyar TL olarak öngörülmesine karşın, bütçenin tahakkuk ücreti sene sonunda 84 milyar 79 milyon TL’ye ulaştı.
Mal ve hizmet alım giderleri de 2022 yılı başlangıcında 3.3 milyar TL olarak öngörülmüştü fakat sene sonunda 9.9 milyar TL olarak gerçekleşti.
Raporda kurum bütçesindeki sene sonu sapmalarına dair şu ifadeler de dikkat çekti: “2022 yılı sene sonu yatırım bütçesinin, sene başı yatırım bütçesine göre artış payı yüzde 513; kuruluşun toplam bütçesinde ise sene başına göre bütçe artışı yüzde 305 olarak gerçekleşmiştir. 2022 yılı sonu bütçe harcaması; sene başı bütçesine göre yüzde 303, sene sonu bütçesine göre yüzde 99,5 oranlarında gerçekleşmiştir.“