Enerjide yeni trend: Yenilenebilir Enerji
ÖZEL HABER: YASİN ŞAHİN
Türkiye, enerji tüketimi konusu ile alakalı artan nüfusu ile beraber dünyada mühim bir konumda. Bu tüketimi üretimle dengelemek ise ekonomide dışa bağımlılığı azaltmak ve doğal kaynakları korumak için elzem. Bu üretim için en iyi yol Yenilenebilir Enerji.
Enerji üretimi konusu ile alakalı yenilenebilir enerji dünyada yeni trend. Yenilenebilir enerji, güneş ışığı, rüzgar, yağmur, gelgitler, dalgalar ve jeotermal sıcaklık gibi karbon nötr tabii kaynaklardan elde edilebilen ve insan vakit ölçeğinde tabi güncellenen kaynaklardan elde edilebilen enerjiye verilen isim. Bu kaynaklar güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi, dalga enerjisi, jeotermal enerji, hidrolik enerjisi, biyokütle enerjisi olarak sıralanabilir. Fosil kaynakların kullanımının çevreye ve ekonomilere verdiği zarar, yenilenebilir enerjiyi cazip hale getiriyor.
TÜRKİYE’NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ KARNESİ
Türkiye, 2013 senesinde yenilenebilir enerjide dünya averajının üstünde üretim gerçekleştirmişti. Dünyada üretilen enerjinin %22’si yenilenebilir iken Türkiye’de bu nispet %29’a ulaşmış durumdaydı. 2015 yılı sonu itibarıyla Türkiye elektriğinin %32.5’ini yenilenebilir enerji kaynaklarından üretmiştir. %25.8 hidroelektrik, %4.4 rüzgâr %1.3 jeotermal %0.6 biyogaz ve ötekiler %0.4 güneş enerjisinden üretilmiştir.
2022 MİLAT OLDU
2022, yenilenebilir enerjiden elektrik üretiminde küresel çapta üstün dereceli düzeyde artışın yaşandığı bir sene oldu. Rüzgâr ve güneş enerjisinin küresel elektrik üretimindeki oranı geçtiğimiz sene yüzde 12 ile üstün dereceli kırdı. Türkiye, yüzde 15,5 ile küresel ortalamanın da üstüne çıkarken, iki kaynaktan en çok elektrik üreten ülke ise Çin oldu.
2022 senesinde elektrik üretimimizin, %34,6’sı kömürden, %22,2’si tabii gazdan, %20,6’sı hidrolik enerjiden, %10,8’i rüzgardan, %4,7’si güneşten, %3,3’ü jeotermal enerjiden ve %3,7’si öteki kaynaklardan elde edilen durumdaydı.
2023 yılı haziran ayı sonu itibarıyla ülkemiz kurulu gücü 104.904 MW’a ulaştı.
2023 yılı haziran ayı sonu itibarıyla kurulu gücümüzün kaynaklara göre dağılımı; %30,1’i hidrolik enerji, %24,2’si tabii gaz, %20,8’i kömür, %11’i rüzgâr, %9,7’si güneş, %1,6’sı jeotermal ve %2,6’sı ise öteki kaynaklar şeklindedir.
Ayrıca ülkemizde elektrik enerjisi üretim santrali sayısı, 2023 yılı haziran ayı sonu itibarıyla 12.144’e (Lisanssız santraller dâhil) yükselmiştir. Mevcut santrallerin 751 adedi hidroelektrik, 67 adedi kömür, 362 adedi rüzgâr, 63 adedi jeotermal, 346 adedi tabii gaz, 10.064 adedi güneş, 491 adedi ise öteki kaynaklı santrallerdir.
Yenilenebilir Enerjinin avantajları
Yenilenebilir Enerji Kaynakları, enerji verimliliğini arttırır.
Yenilenebilir Enerji Kaynakları, hava kirliliğinin azalmasını sağlar.
Kullanım ve kurulum olarak daha basit bir yöntem olmasının yanısıra ömür boyu kullanım sağladığından uzun solukta olabildiğince kullanması kolay bir sistemdir.
Ülkemizin haiz olduğu jeopolitik konum ve artan nüfus nedeniyle Güneş ve Rüzgâr Enerjisi kullanması açısından olabildiğince elverişlidir. Artan nüfusun artan tüketim isteği ile beraber yenilenebilir enerjiye geçmek, tabiata zarar vermeden, daha ekonomik bir halde enerji üretimi sağlar.
YENİLENEBİLİR ENERJİYİ EN ÇOK HANGİ ÜLKE KULLANIYOR?
Norveç toplam enerjisinin yüzde 56’sını yenilenebilir kaynaklardan elde ediyor. İlk sıradaki Norveç’i, Brezilya takip ediyor. Brezilya, elektriğin yüzde 46’sını yenilenebilir kaynaklardan ürettiği için listemizde ikinci sırada yer alıyor. Listenin üçüncü esnasında toplam yüzde 42 yenilenebilir enerji kullanımıyla Yeni Zelanda yer alıyor. Türkiye bu listede yüzde 20,2‘lik oranla 12. Sırada. Avrupa Birliği averajı ise yüzde 19,73.
TÜRKİYE’DE GELECEK 5 YILDA HEDEF YÜZDE 64 BÜYÜME
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesinin gelecek 5 sene içerisinde yüzde 64 büyümesini öngördüklerini belirtmişti.
Birçok hükümetin yenilenebilir enerjiye şu ana kadar görülmemiş şekilde yardımcı verdiğini özetleyen Birol, bunun nedeni olarak arz güvenliği ve düşük maliyetleri gösterdi.
‘’DÜNYADA İLK 10’A GİRECEĞİZ’’
Fatih Birol, “Türkiye’de yenilenebilir enerjinin 5 sene içerisinde yüzde 64 seviyesinde büyüyeceğini görüyoruz. Bu büyümeyle Türkiye Avrupa’da yenilenebilir enerjide dördüncü büyük piyasa olurken, dünyada da ilk 10’a girmiş oluyor. Yenilenebilir enerjideki bu büyümenin yüzde 75’i rüzgâr ve güneşten gelecek. Ayrıca, Türkiye’deki jeotermal enerji büyümesi de çok yüksek. Türkiye, Endonezya ile neredeyse aynı şekilde liderlik yapıyor bu alanda.”
Peki Türkiye’nin yenilenebilir enerji hakkında çalışmaları ne durumda? Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar konuyla alakalı kısa süre ilkin izahat yapmıştı.
BAKAN BAYRAKTAR YENİ PROJELERDEN BAHSETTİ
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar: Her sene aşağı yukarı 1.500 megavat rüzgâr projesi yapma hedefimiz var. Güneşte iddialı hedeflerimiz var. Yıllık minimum 3 bin-3 bin 500 megavatlık yeni kurulu gücü devreye almamız gerekiyor. Yenilenebilir enerji, pil, batarya teknolojileri, petrol, doğalgaz aramada kullanılan ekip-ekipman, elektrik üretiminde kullanılan öteki ekipmanlar konusu ile alakalı yerlileşme gündemimizde ve ajandamızda yer alacak. Önümüzdeki döneme 200 milyar dolarlık bir proje setiyle hazırlanıyoruz. Bu projeler içerisinde başta yenilenebilir enerji olmak üzere, nükleer, doğalgaz-petrol aramacılık, doğalgaz-petrol ve elektrik altyapı, enterkonneksiyon projelerimiz var.
Yenilenebilir kaynaklara dair Körfez ülkelerinin de Türkiye’den istekleri bulunduğunu belirten Bayraktar, Suudi Arabistan ile enerji anlaşması imzaladık. Suudi Arabistan ile mühim bir enerji iş donanması gerçekleştirmeyi hedefliyoruz. Maddi olarak miktarı netleşmedi. 4-5 bin megavatlık yenilenebilir enerji projesine alaka duyduklarını görüyoruz” dedi