Çifte vatandaşlık: Hangi Avrupa ülkelerinde mümkün?

Çifte pasaport, süratli vatandaşlığa geçiş süreci ve altın vize: Almanya’da çifte vatandaşlığın faydalı olup olmadığı tartışılırken çifte ve hatta birtakım durumlarda daha çok vatandaşlığa aynı anda haiz olmak, bir çok Avrupa ülkesinde oldukça düzgüsel bir durum.

Avrupa’da çifte vatandaşlığın yasak olduğu ülkeler içinde Almanya’nın yanı sıra AB üyesi Hollanda, Avusturya, Estonya, Bulgaristan, İspanya, Letonya ve Litvanya’ya ayrıca Ukrayna ve Norveç de bulunuyor.

Aynı zamanda çifte vatandaşlığın, ticari menfaat sebebiyle olası kılındığı ülkeler de var. Örneğin Yunanistan, Portekiz ve Malta’nın yanı sıra Türkiye de bir çeşit “altın vize” veriyor. Buna göre, ülkede emlak satın alan, firma kuran ya da yatırım yapan kişilere vatandaşlık verilmesi öngörülüyor.

Pasaporta giden yoldaki engeller

Vatandaşlığa geçiş süreci, Avrupa’da ülkeden ülkeye farklılık gösteriyor. Dünya genelinde artan göç ve sığınma hareketliliği, internasyonal evlilikler ve Avrupa’da giderek artan nitelikli iş gücü eksikliği sebebiyle bir çok Avrupa ülkesi, vatandaşlık yasalarını 2000’li yıllardan bu yana güncelledi.

Çocukların vatandaşlık almasında hem doğum bölgeleri hem de kökenleri rol oynayabilirken, erişkin göçmenler içinse şartlar değişim gösteriyor. Örneğin Fransa, Birleşik Krallık, Portekiz, Polonya, İsveç, Finlandiya ve Belçika’da bir vatandaşlığı almanın önündeki engeller görece az.

Söz mevzusu ülkelerde toplamda beş sene süresince yasal ve kesintisiz yaşayan kimseler, bu sürenin sonrasında vatandaşlık başvurusu yapabiliyor. Eğer eşleri mevzubahis ülkenin vatandaşlığına sahipse süre üç yıla iniyor. Öte taraftan bu ülkelerin vatandaşlığını alan göçmenler, önceki vatandaşlıklarından çıkmak zorunda kalmıyor.

İsviçre, Avusturya, İtalya, İspanya, Bulgaristan, Çekya ve Slovenya’da ise bir kişinin vatandaşlık başvurusunda bulunabilmesi için minimum 10 sene süresince devamlı olarak ve yasal biçimde mevzubahis ülkede yaşamış olması gerekiyor. İrlanda, Macaristan, Romanya ve Slovakya’da ise vatandaşlığa geçiş, aynen Almanya’da olduğu gibi, 8 senenin sonrasında olası oluyor. Danimarka ise 9 yılı koşul koşuyor.

2018 senesinde o devre Hamburg Belediye Başkanı olan Başbakan Olaf Scholz, Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier ile Alman vatandaşlığına geçenlerle poz veriyorFotoğraf: Christian Charisius/dpa/picture alliance

Türk vatandaşlığına tekrar geçilebilecek

Almanya, şayet gündemdeki vatandaşlık reformunu hayata geçirirse vatandaşlığın önündeki engellerin görece düşük olduğu ülkeler grubuna girecek. İçişleri Bakanlığı’nın aktardığı bilgilere göre, yeni vatandaşlık yasası çoklu vatandaşlığı olası kılacak ve Alman vatandaşlığını almayı kolaylaştıracak.

Bu, bunun yanı sıra şahsi ya da mesleki nedenlerle ikinci bir vatandaşlığa başvuran Almanların, Alman vatandaşlıklarından caymak zorunda kalmayacağı anlamına da gelecek.

Aynı zamanda Alman vatandaşlığına geçerken Türk vatandaşlığından çıkan Türkiye kökenli Almanlar da yasa hayata geçmiş olduğu takdirde, Türk vatandaşlığına tekrar geçebilecek.

“Türk aileler ayrımcılığa uğramış hissediyor”

Avukat ve göç uzmanı Ünal Zeran’a göre, mevzubahis reformda geç bile kalındı. Hükümetin planlarını DW’ye değerlendiren Zeran, “Kanaatimce, eşit işlem ilkesi gereğince, çoklu vatandaşlığın yasallaştırılması elzemdir” açıklamasında bulundu. Zeran, “40 senedir burada yaşayan ve çalışan bir çok Türk aile, bir çok öteki insana çifte vatandaşlık olası kılınırken kendilerine kılımadığı ortamda ayrımcılığa uğramış hissediyor” diye konuştu.

Almanya’daki mevcut yasalar kapsamında Alman vatandaşlığının yanı sıra bir öteki ülkenin vatandaşlığına haiz olmayı hâlihazırda olası kılan birtakım durumlar var. Örneğin öteki bir AB ülkesinin vatandaşı, Alman vatandaşlığını kazandığında öteki vatandaşlığından çıkmak zorunda kalmıyor. Almanya’da doğan fakat anne babaları yabancı ülke vatandaşı olan çocuklar da 22’nci yaşlarını doldurana kadar çoklu yurttaş olma hakkına sahipler. Ayrıca çoğunluğu sığınmacı olan bir öbek şahıs de öteki ülke kendilerini vatandaşlıktan çıkarmadığından dolayı çifte yurttaş olabiliyor.

Alman vatandaşlığında düzeltim öngören yasa tasarısı hakkındaki görüşmeler sürüyor. Nihai yasa tasarısının meclise ne vakit geleceği, hemen hemen belirsiz.