Tarihte İlk Kez Uzay Çöpüne Ceza Verildi: Bir Firma, Binlerce Dolar Ceza Ödeyecek
Uzay araştırmalarımız hız kesmeden devam ederken “uzay enkazı” ya da “uzay çöpü” olarak malum sorun de gittikçe büyüyor. Bir fonksiyonu olmadan yörüngede bulunan, genelde uydu ya da feza aracı parçalarından oluşan nesnelere bu isim veriliyor. Tahmin edebileceğiniz gibi bu atıklar, incelemelerin önüne geçme, uydulara ya da uçuşlara zarar verme gibi birçok riski bununla beraber getiriyor.
Uzay enkazı sorunu için endişeler sürerken bugün ABD’den bu hususta zamanı bir atılım geldi. Amerika Federal İletişim Kurulu (FCC), ilk kez bir firmaya feza çöpü sebebiyle ceza verdi.
Dish Network adlı firma, uydusunu güvenilir bir noktaya taşımadığı gerekçesiyle 150 bin dolar ceza ödeyecek.
FCC, Dish Network adlı şirketin EchoStar-7 uydusunu yörüngeden çıkarmadığını ve daha güvenilir bir noktaya kaydırmadığını söyleyerek 150 bin dolar ceza kestiğini duyurdu. Şirket de yapmış olduğu açıklamada hatasını kabul etti.
Ceza, feza çöpü konusu ile ilgili verilen ilk ceza olarak kayıtlara geçti. FCC yöneticisi Loyaan A. Egal, yapmış olduğu açıklamada cezayı “çığır açıcı” olarak nitelendirirken feza enkazı kuralları konusu ile ilgili sıkı bir tasarruf sergilediklerini belirtti.
Dish’in, Mayıs 2022’de EchoStar-7’yi çalmış olduğu bölgenin 300 km yukarısına (Dünya yüzeyinden aşağı yukarı 35 bin km yukarısı) taşıması gerekiyordu. Ancak Şubat 2023’te uydunun manevrayı tamamlayacak yakıtının kalmadığı ayrım edildi. Böylece uydu, gitmesi ihtiyaç duyulan yere 122 km kala, tehlike teşkil eden bir yerde kapandı. Bu da FCC’nin feza enkazı kurallarına aykırıydı.
En başta da söylediğimiz gibi feza enkazı oldukça ciddi ve iyi mi çözüleceği hâlen tartışılan bir konu. Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) göre yörüngede boyutu 10 cm’den büyük 36 bin 500 adet, 1 santimetre ve 10 santimetre içinde 1 milyon adet, 1 mm ve 1 santimetre içinde ise 130 milyon adet feza enkazı bulunuyor. FCC’nin hamlesinin bir şeyleri değiştirip değiştirmeyeceğini, ileride şirketlere değişik cezalar gelip gelmeyeceğini bekleyip göreceğiz.