Küresel sıcaklık artışı ve Türkiye: Dr. Tuğba Öztürk aktardı…
İklim değişikliğine ahenk ve Paris Anlaşması’nın hedeflerine ulaşılması halinde azaltılabilecek ısınma seviyeleri ile ilişkili risklerin anlatım edilmesi açısından, Avrupa, Akdeniz Havzası ve Türkiye için yapılacak iklim değişikliği projeksiyon çalışmaları ehemmiyet taşıyor. Özellikle son yıllarda Türkiye’de yaşanmış olan orman yangınlarının ardından, ısı dalgaları, şiddetli yağışlar ve bunun yanında oluşan seller nedeniyle aşırı hava vakaları ile alakalı çalışmalar geleceğe fer tutuyor.
Bu çalışmalardan biri olan “Avrupa’daki aşırı hava olaylarının yöresel iklim modelleri kullanılarak öngörülen değişikliğinin ölçeklenebilirliği” isimli projesinde elde etmiş olduğu ilk bulgularla alakalı değerlendirmelerde bulunan Öztürk, oldukça sık görülmeyen, daha azca sık sık yaşanmış olan hava olaylarının, aşırı hava vakaları olarak tanımlandığını belirtti.
Öztürk, TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı kapsamında desteklenen araştırmasında, 120 senelik bir vakit aralığında küresel ısı artışlarıyla beraber aşırı hava olaylarının değişimine bakarak, Avrupa’daki uç sıcaklıkların iyi mi değiştiğini incelediklerini anlattı.
Araştırmanın ilk senesinde günün en düşük ve en yüksek sıcaklıklarının, senelik en oldukça ve en azca değerlerine baktıklarını aktaran Öztürk, şu detayları paylaştı:
“Akdeniz Havzası’nda, sıcak ekstremlerde, küresel ısınmanın 1,5 katı bir ısınmayla karşı karşıyayız. Model sonuçlarına göre, her 1 aşama küresel ısınmaya karşılık, Akdeniz Bölgesi’ndeki uç sıcaklıklar averajda en azca 1,5 derece, her 2 dereceye mukamele 3 derece, her 3 dereceye mukamele 4,5 aşama artacak. Soğuk ekstremlere baktığımızda ise bilhassa Doğu ve Kuzey Avrupa’da bu nispet 3’e yükseliyor. Yani soğuk ekstremlerde her 1 aşama küresel ısı artışında, Kuzeydoğu Avrupa’da 3 kat daha oldukça ısı artışı olacak. 1 aşama ısınıyorsa 3 derece, 2 aşama ısınıyorsa 6 derece… Yüzyılın sonunda 3 aşama daha sıcak bir dünyada 6 aşama daha oldukça soğuk ekstremleri göreceğiz.”
Sıcaklıkların, Kuzeydoğu Avrupa’da daha oldukça yükselmesinin altında, kar buz örtüsünün azalmasının yattığını kaydeden Öztürk, “Kar buz örtüsünün daha azca olmasıyla ısınma daha da fazla gerçekleşiyor. Kar güneşten gelen ışını yansıtıyor, bundan dolayı bu bir soğuma yaratıyor, fakat oradaki kar buz örtüsü kalktığı vakit daha da fazla ısınma görüyoruz.” dedi.
Tuğba Öztürk, yaklaşık sıcaklığı artıran bir öteki mühim faktörün de gece sıcaklıklarının küresel yaklaşık sıcaklıklardan daha oldukça artması bulunduğunu ve bu durumun insan konforu açısından fena bir değişim anlamına geldiğini dile getirdi.
“YÜZYILIN SONUNA DOĞRU İKLİMİ MODELLİYORUZ”
Akdeniz Havzası ve Avrupa üstündeki aşırı hava olaylarının sıklık ve şiddetindeki değişimi, yöresel iklim modeli projeksiyonları kullanarak incelediklerini vurgulayan Öztürk, iklim modellemeleri ile alakalı şunları kaydetti:
“Yüzyılın başından sonuna doğru iklimi modelliyoruz. Şimdi bu ne demek? Bu bir bilgisayar programı. Biz dünyayı aslında 3d ızgara sistemine bölüyoruz ve bu noktalarda sıcaklık, yağış, rüzgar, toprak nemi gibi lüzumlu parametrelerin vakit içinde değişimine bakıyoruz. Bu bilgisayar uygulamaları içinde doğal ki de fizyolojik denklemler var, zira dolaşım vesaire bunlar fizik yasalarına göre hareket ediyorlar. Güneşten ne kadar enerji geldiğini biliyoruz. Modele girdi olarak bu bilgiyi, topoğrafya bilgisini, yani neresi dağ, neresi deniz, neresi çimen, neresi orman gibi soruların yanıtlarını veriyoruz. Bir de gelecekte atmosferdeki sera gazı konsantrasyonu ne olacak? Yani aslında insanoğlunun davranışı ne olacak, o bilgiyi veriyoruz.”
Araştırma kapsamında iklim değişikliğinin birtakım sektörleri iyi mi etkileyeceği üstünde de çalışmalar yaptıklarını belirten Öztürk, bilhassa iklim değişikliğinin tarıma, su kaynaklarına, besin sorununa ve hatta sağlığa etkileriyle alakalı bir çıktı kurmak istediklerini anlatım etti.
“YENİ İKLİME UYUM ÖNEMLİ”
Küresel ısınmanın etkilerini azaltmak için atmosferdeki karbondioksit miktarının azaltılması icap ettiğinin önemini vurgulayan Öztürk, Türkiye’nin iklim değişikliğiyle mücadeleye yapabileceği katkılar ile alakalı şunları aktardı:
“Özellikle hem rüzgar hem de güneş potansiyeli açısından ülkemiz, bilhassa Avrupa’ya göre oldukça daha yüksek bir potansiyele sahip. Rüzgar potansiyelimiz de bilhassa Biga Yarımadası’nda Çanakkale’de oldukça iyi. Dolayısıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına daha oldukça yatırım yaparak karbondioksit azaltımı yapabiliriz ve esasen ülkemizde de yanılmıyorsam yüzde 50’ye varan bir yenilenebilir enerji deposu kullanması var. Bunun daha da artması gerekiyor ve doğal bunun da yanısıra uyarlama yani bu yeni iklime ahenk da önemli. Aşırı hava olayları, uç sıcaklıklar, uç yağışlar, kuraklık vesaire bunların da iyi mi değişeceğini bilerek önlemler almamız gerekiyor. Buna hazırlıklı olmamız gerekiyor.”
Araştırmanın 2,5 yılda tamamlanacağını ve 14 göstergeye bakacaklarını anlatım eden Öztürk, bundan sonraki süreçte toplam yağışa, kurak günlerin sayısına ve aşırı yağışların değişimine odaklanarak, bunların küresel ısı ortalamalarının artışıyla ilişkisini inceleyeceklerini bildirdi.