Enflasyonda yükseliş ne zaman duracak?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), “Temmuz Ayı Fiyat Gelişmeleri” raporunu yayımladı.
Raporda, tüketici fiyatlarının Temmuz ayında yüzde 9,49 oranındaki yükselişle tarihsel temmuz ayı eğilimine kıyasla yüksek bir artış kaydettiği, senelik enflasyonun 9,62 puan artarak yüzde 47,83 seviyesinde gerçekleştiği hatırlatıldı ve “Bu gelişmede, vergi ile yönetilen-yönlendirilen kalemlerdeki fiyat artışları yanında, Türk lirasındaki kıymet kaybı ve ücret artışları etkili olmuştur.” denildi.
Raporda, “Bu dönemde senelik enflasyon ana grupların tamamında artmıştır. Aylık bazda incelendiğinde, enerji başta olmak suretiyle alt gruplar genelinde yüksek artışlar kaydedilmiştir. Enerji grubu fiyatlarındaki artışı vergi ayarlamalarının yanı sıra döviz kuru ve internasyonal petrol fiyatlarındaki gelişmelerin etkisiyle yükselen akaryakıt kalemi sürüklemiştir. Temel mal grubu enflasyonunda kur geçişkenliği yüksek ve süratli olan dayanıklı tüketim malları belirleyici olmaya devam etmiştir. Hizmet grubu fiyatlarındaki aylık artış alt gruplar geneline yayılarak önceki aya kıyasla bariz seviyede güçlenmiştir. Gıda fiyatları, mevsimsel averajının aksine yükseliş kaydeden taze meyve ve sebze grubu öncülüğünde önceki aya kıyasla mühim seviyede yükselmiştir. Üretici tutarları bundan önceki ayın sonrasında bu zamanda de yüksek bir aylık artış kaydetmiştir. Bu manzara altında, mevsimsellikten arındırılmış verilerle aylık artış payı B ve C göstergelerinde bundan önceki aya kıyasla bariz şekilde yükselirken, göstergelerin senelik enflasyonları da artış kaydetmiştir. “ değerlendirmesi yapıldı.
Raporda şu şekilde devam edildi:
“Temmuz ayında tüketici tutarları yüzde 9,49 oranında yükselmiş ve senelik enflasyon 9,62 puan artarak yüzde 47,83 olmuştur. Bu dönemde B ve C endekslerinin senelik değişiklik oranları sırayla 7,69 ve 8,76 puan artarak yüzde 54,32 ve 56,09 olarak gerçekleşmiştir.
Alt grupların senelik tüketici enflasyonuna katkıları incelendiğinde, bu zamanda alt grupların tamamında artış yaşanmıştır. Bir önceki aya göre hizmet, temel mal, enerji, besin ve alkol-tütün-altın gruplarının katkıları sırayla 2,86; 2,46; 2,25; 1,71 ve 0,34 puan artmıştır.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle incelendiğinde, aylık artışlar bundan önceki aya kıyasla B ve C endeksinde sert bir halde yükselmiştir. Fiyat artışları B endeksini oluşturan hizmet, temel mal ve işlenmiş besin gruplarında bundan önceki aya göre mühim seviyede güçlenmiştir.
Hizmet tutarları temmuz ayında yüzde 9,81 ile olabildiğince yüksek bir artış kaydetmiş, öbek senelik enflasyonu 10,20 puan artışla yüzde 69,65 olmuştur. Bu dönemde fiyat artışları öbek geneline yayılırken, senelik enflasyon bütün alt gruplarda yükselmiştir. Gıda ve ücret gelişmelerinin etkilerinin hissedildiği lokanta-otel alt grubundaki fiyat artışında (yüzde 11,92) gerek yiyecek hizmetleri gerekse de turizmdeki görünüme bağlı olarak konaklama hizmetleri etkili olmuş ve bu grupta senelik enflasyon yüzde 82,62 seviyesine ulaşmıştır. Ulaştırma hizmetlerinde temel olarak akaryakıt fiyatlarındaki gelişimleri takiben fiyatlar yüzde 10,03 oranında artarken, fiyat artışları öbek geneline yayılmakla beraber demiryolu ve hava yolu ile yolcu taşımacılığı en mühim ana kalemler olmuştur. Döviz kuruna duyarlılığı yüksek ve emek yoğun kalemler içeren öteki hizmetler alt grubunda da fiyatlar mühim seviyede artmış (yüzde 10,27), bu gelişmede şahsi ulaştırma araçlarının bakım-onarımı, sağlık, ev içi hizmetler, eğlence ve spor hizmetlerindeki yükselişler öne çıkmıştır. Kira aylık artışı yüzde 7,67 ile bu zamanda daha da güçlenmiş ve senelik enflasyonu yüzde 81,69’a ulaşmıştır.
YILLIK ENFLASYON TÜM ALT GRUPLARDA ARTIŞ KAYDETTİ
Temel mal grubu senelik enflasyonu 7,56 puan artışla yüzde 44,25 olmuştur. Yıllık enflasyon dayanıklı mallarda bariz olmak suretiyle bütün alt gruplarda artış kaydetmiştir. Türk lirasındaki kıymet kaybı, vergi ve ücret artışlarının yanı sıra canlı istek koşullarının yansımasıyla fiyat artışının güçlenerek sürdüğü dayanıklı mal alt grubunda fiyatlar yüzde 12,49 oranında yükselmiştir. Bu dönemde, arabada de bariz olmak suretiyle (yüzde 16,16), bütün alt kalemlerde fiyat artışları kuvvetlenmiştir. Diğer temel mallar alt grubunda fiyatlar vergi ayarlamasının da etkisiyle yüzde 8,73 ile hızlanmıştır. Bu dönemde, şahsi bakım ürünleri, konutun bakım-onarımı, ev hakkında temizlik malzemeleri ve ev içi tekstil ürünleri fiyat gelişmeleriyle öne çıkmıştır. Ayrıca, referans Euro kurundaki güncellemeyle deva tutarları artmıştır. Giyim ve kundura grubunda fiyatlar mevsim ortalamalarının aksine yüzde 2,98 oranında artmış, senelik enflasyon yüzde 21,51’e yükselmiştir.
Enerji tutarları temmuz ayında yüzde 12,73 oranında artmış, öbek senelik enflasyonu 13,66 puan yükselerek yüzde -2,86 seviyesinde gerçekleşmiştir. Grup aylık fiyat artışında akaryakıt (yüzde 29,04) tutarları öne çıkarken, tüp gaz (yüzde 14,76) ve şebeke suyu (yüzde 6,03) fiyatlarında da yükseliş izlenmiştir. Akaryakıt fiyatlarındaki artışta başta maktu ÖTV değerindeki güncelleme olmak suretiyle son devre Türk lirası görünümü ve internasyonal petrol fiyatlarındaki yükseliş belirleyici olmuştur.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubu tutarları temmuz ayında yüzde 7,71 oranında artmış, senelik enflasyon 6,80 puan yükselerek yüzde 60,72 olmuştur. Yıllık enflasyon işlenmemiş gıdada 11,27 puan artışla yüzde 79,71’e, işlenmiş gıdada ise 3,42 puan artışla yüzde 46,78’e yükselmiştir. Mevsimsellikten arındırılmış veriler taze meyve sebze fiyatlarının bu zamanda bariz artış gösterdiğine işaret etmiştir. Diğer işlenmemiş besin grubunda patates ve kuruyemiş fiyatlarındaki yükselişler öne çıkarken kırmızı et tutarları kuvvetli seyrini korumuş, beyaz ette ise temmuz ayında tekrar artış gözlenmiştir. İşlenmiş besin grubunda bu dönemde, ekmek tahıl fiyatlarındaki yüksek artış (yüzde 10,22) dikkat çekmiştir. Ayrıca, bu grupta alkolsüz içecekler ile yaş çay alım fiyatlarına bağlı olarak çay fiyatlarındaki yükselişler devam etmiştir. Son dört aydır düşüş gözlenen süt ile süt ürünlerinde ise bu zamanda tekrar fiyat artışı izlenmiştir.
Alkollü içecekler ve tütün ürünleri grubunda fiyatlar yüzde 11,17 oranında yükselmiş, senelik enflasyon 5,68 puan artışla yüzde 46,58 olarak gerçekleşmiştir. Bu gelişmede vergi ayarlamaları belirleyici olmuştur. Yurt içi müstahsil tutarları temmuz ayında yüzde 8,23 oranında artmış, senelik enflasyon 4,08 puan artışla yüzde 44,50 olmuştur. Temmuz ayında internasyonal emtia fiyatları, enerji dışı kalemlerdeki yatay seyre karşın, enerji kalemleri öncülüğünde artış göstermiştir.
Buna ek olarak, Türk lirasındaki kıymet kaybı asgari ücret artışı ile beraber maliyet baskılarının mühim seviyede kuvvetlenmesine niçin olmuştur. Ana endüstri gruplarına göre incelendiğinde, senelik enflasyon enerji grubunda baz tesiri neticesinde gerilerken, öteki alt gruplarda yükselmiştir. Aylık fiyat gelişimleri sektörler bazında incelendiğinde, artışların genele yayılmış olduğu izlenirken, rafine edilmiş petrol ürünleri, ham petrol ve tabii gaz, metal cevheri, basım-kayıt hizmetleri, elektrikli teçhizat, mobilya, motorlu kara taşıtları ve metalle bağlantılı kalemlerin fiyat artışlarıyla öne çıkmış olduğu gözlenmiştir.”