Nüzhet Gökdoğan kimdir? 14 Ağustos Google Doodle olan Nüzhet Gökdoğan kimdir, mesleği ne, nereli, kaç yaşında vefat etti?
Nüzhet Gökdoğan Google‘ın hususi köşesi Doodle‘a taşındı. Hatice Nüzhet Gökdoğan, (d. 14 Ağustos 1910, İstanbul- ö. 24 Nisan 2003), Türk gök bilimci ve akademisyen. Peki, Nüzhet Gökdoğan kimdir? 14 Ağustos Google Doodle olan Nüzhet Gökdoğan kimdir, mesleği ne, nereli, kaç yaşlarında vefat etti? İşte detaylar…
NÜZHET GÖKDOĞAN KİMDİR?
Hatice Nüzhet Gökdoğan, (d. 14 Ağustos 1910, İstanbul- ö. 24 Nisan 2003), Türk gök bilimci ve akademisyen.
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk bilim kadınlarındandır. “Türkiye’nin ilk hanım gökbilimcisi ve ilk hanım dekanı” olarak bilinir. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi kayıtlarındaki bir numaralı hekime tezinin sahibidir ve Fakülte’deki Astronomi Kürsüsü’nde vazife yapan ilk Türk doçent olan Gökdoğan, 1954-1956 ve 1978-1980 yılları aralığında İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi dekanlığı yaptı.
Bayındırlık Bakanlarından bürokrat Ali Mukbil Gökdoğan’ın eşi, Cumhuriyet tarihinin ilk hanım keman profesörü Gönül Gökdoğan’ın annesidir.
Yaşamı
1910 senesinde İstanbul’da doğdu. Babası Atatürk’ün tabanca arkadaşlarından tümgeneral Mehmet Zihni Toydemir, anası Nebihe Hanım’dır Yatılı olarak okumuş olduğu Erenköy Kız Lisesi’nden 1928 senesinde mezun olduktan sonra devlet bursu kazanarak matematik-fizik lisansı yapmak suretiyle Fransa’ya gönderildi. Lyon Kız Lisesi’nde Fransızca öğrendikten sonra Erkek Lisesi bölümüne geçerek matematik ağırlıklı bir tahsil gördü. 1932’de Lyon Üniversitesi’nde matematik lisansını tamamladı. 1933 senesinde Paris Üniversitesi’nde fizik öğrenimi görmeye başladı ve Paris Gözlemevi’nde yetişim yaptı. Yıl sonu imtihanlarının sonrasında yurda döndü.
İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde Astronomi Enstitüsü’ne ilk Türk doçenti olarak atandı. Üniversite bahçesine rasathane kurulması çalışmalarına katıldı. 1936’da Yüksek Mühendis Mektebi’ne (İstanbul Teknik Üniversitesi) müderris muavini olarak atandı ve bu kurumun ilk hanım çalışanı oldu. 1946 yılına kadar matematik doçenti olarak görevini sürdürdü.
1937’de İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde hekime tezini tamamladı. Bu tez, fakülte kayıtlarında “bir” numaralı sav olarak kayıtlıdır. Yüksek Mühendislik Mektebi’nde iken tanıştığı Mukbil Gökdoğan ile 1938’de evlendi. Bu evlilikten kızı Gönül (1941) ve oğlu Ömer Can (1946) dünyaya geldi.
1940 senesinde doçent unvanını aldı. Aynı sene William Marshall Smart’ın Spherical Astronomy isimli eserini Kürevî Astronomi adıyla Türkçeye çevirdi 1948 senesinde profesör unvanın aldı.
Türk Matematik Derneği’nin (1948), Türk Kadınlar Derneği’nin (1949) kurucuları içinde yer aldı. Çeşitli dönemlerde Türk Kadınlar Derneği’nin başkanlığını yürüttü. 1954 senesinde birkaç gökbilimci ile beraber kurduğu Türk Astronomi Derneğinin başkanlığını 20 sene boyunca sürdürdü.
1951-1952 yıllarında ABD Birleşik Devletleri’ninMichigan eyaletine gitti. Ann Arbos ve McMathHulbert gözlemevlerinde ve Wilson Dağ Gözlemevi ile Palomar Dağı Gözlemevi’nin merkezinin bulunmuş olduğu Pasedena’da çalıştı.
23 Haziran 1954’te İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi dekanlığına seçildi. Türkiye’nin ilk hanım dekan olarak iki sene bu rolü sürdürdü. 1958 yılından itibaren 22 sene Astronomi Kürsüsü başkanlığı yaptı. Bölüm Başkanlığı boyunca Fransa’da Meudon ve Nice, İsviçre’de Basel, İtalya’da Asiago Rasathaneleri ile ortak inceleme uygulamaları geliştirdi. Aralık 1971’de Astronomi kürsüsünde Türk ve Balkan astronomların katılmış olduğu “Keppler Sempozyumu”nu düzenledi.
1978’de ikinci kez dekan seçildi. Eylül ayında Silivri’de II. Ulusal Astronomi Kongresi’ni düzenledi. BuKongre, 1997’de kurulan Ulusal Gözlemevi fikrinin konuşulduğu ve kritik edilmeye başlandığı oldukça mühim bir toplantı oldu.
Gökdoğan, 1980’de dekanlık ve bölüm başkanlığı görevlerini sürdürmekte iken emekli oldu. Akademik hayatı boyunca 6 ders kitabı çevirdi; 3 ders kitabı yazdı; 13 ilmi makalesi yayınlandı. TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nin kurulmasında ilk adımların atılışında rol oynadı.
24 Nisan 2003 tarihinde yaşamını kaybetti. Cenazesi, Zincirlikuyu Mezarlığı’nda defnedildi.