Nijer’de ne oluyor? Nijer’de SON DURUM!
Nijer‘de 26 Temmuz’da darbe yaşanmasının sonrasında bölgedeki gerginlik devam ediyor. Nijer, Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğunun (ECOWAS) ihtimaller içerisinde askeri müdahalesine karşı en yüksek alarm durumuna geçti. Peki, Nijer‘de ne oluyor? Nijer‘de son vaziyet haberimizde…
Fransa’ya büyükelçisinin bölgeden çekmesi için 48 saatlik süre tanıyan Nijer‘de Genelkurmay Başkanlığı, ” Nijer‘e karşı tecavüz tehdidinin giderek arttığı” gerekçesiyle azami alarm durumuna geçti. “Saldırı tehdidinin” deposu belirtilmese de ordunun bir süredir ECOWAS’ın ihtimaller içerisinde askeri müdahalesine karşı hazırlandığı biliniyor.
Nİjer’de Genelkurmay Başkanlığı, ” Nijer‘e karşı tecavüz tehdidinin giderek arttığı” gerekçesiyle “olası bir sürprizden kaçınmak adına azami alarm durumuna” geçme kararı aldı. “Saldırı tehdidinin” deposu belirtilmese de ordunun bir süredir ECOWAS’ın ihtimaller içerisinde askeri müdahalesine karşı hazırlandığı biliniyor.
Nijer‘deki askeri yönetime şiddetle karşı çıkan ECOWAS, öncelikle 10 Ağustos’ta ülkede anayasal seviye tekrar tesis edilmezse Nijer‘e askeri müdahalede bulunacağını duyurmuştu. ECOWAS ülkelerinin genelkurmay başkanlarının 17 Ağustos’ta Gana’nın başkenti Akra’da düzenledikleri görüşmede Nijer‘e askeri müdahalenin tarihinin belli olduğu bildirilmişti.
ECOWAS, askerlerin buyruk döner dönmez müdahaleye hazır bulunduğunu duyuru etmiş fakat bu ihtimaller içerisinde operasyonun hangi tarihte başlamış olacağı bilgisini paylaşmamıştı. Askeri yönetimlerin görevde olduğu Burkina Faso ve Mali, daha ilkin yayımladıkları ortak bildiriyle de ECOWAS’ın Nijer‘deki darbenin seyrini değişiklik yapmak suretiyle başlatmayı planladığı askeri operasyona karşı Nijer‘in yanısıra olduklarını anlatım etmişti.
Bildiride Nijer‘e karşı rastgele bir askeri müdahalenin Burkina Faso ve Mali’ye karşı savaş açmak olduğu uyarısında bulunulmuştu. İki ülke, askeri müdahale ihtimaline karşı Nijer‘e “Super Tucano” tipi savaş uçağı göndermişti. Nijer de ihtimaller içerisinde bir operasyon halinde Burkina Faso ve Mali’ye topraklarına girme izni vermişti.
Nijer Dışişleri Bakanlığı, gün içerisinde Fransa’nın Niamey Büyükelçisi Slyvain Itte’ye de ülkeden ayrılması için 48 saat süre vermişti. Nijer’de 26 Temmuz’da başa gelen askeri yönetim, daha ilkin de Fransa ile imzalanan 5 askeri işbirliği anlaşmasının iptal edildiğini duyurmuştu.
Nijer’de Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum, 26 Temmuz’da Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı unsurlarınca alıkonulmuş ve o akşam asker yönetime el koyduğunu duyurmuştu. Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı Komutanı General Abdurrahmane Tchiani, 28 Temmuz’da Vatanı Koruma Ulusal Konseyi (CNSP) adlı geçiş hükümetinin başına geçmişti. CNSP, 7 Ağustos’ta Lamine Zeine’yi başbakan olarak atamış, 10 Ağustos’ta da asker ve sivillerden oluşan 21 üyeli kabineyi açıklamıştı.
Öte taraftan Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) Komisyonu Başkanı Omar Touray, Nijer halkına savaş açmadıklarını ve ülkeyi işgal etme gibi bir planlarının olmadığını söyledi. Touray, Nijer’deki siyasal krize dair Nijerya’nın başkenti Abuja’da düzenlemiş olduğu basın toplantısında, ECOWAS’ın Nijer için almış olduğu kararları değerlendirdi.ECOWAS’ın Nijer halkına savaş duyuru etmediğini ve ülkeyi işgal gibi bir planının bulunmadığını dile getiren Touray fakat meşru güç de dahil olmak suretiyle yaptırım ölçeklerinin etkinleştirildiğini belirtti.
Nijer, dünyanın en büyük uranyum tedarikçileri sıralamasında de 7. sırada yer alıyor. Tek başına küresel uranyum arzının yüzde 43’ünü karşılayan Kazakistan, geçen yıl ürettiği 21 bin 227 metrik tonluk uranyumla dünyanın en büyük uranyum tedarikçisi olarak kabul ediliyor. Kazakistan’ı 7 bin 351 metrik tonla Kanada, 5 bin 613 metrik tonla Namibya izliyor. Dünyadaki uranyum arzının yüzde 5’ini karşılayan Nijer’de 311 bin 110 metrik tonluk uranyum rezervi bulunuyor.
18 nükleer santralde 56 reaktörü çalıştırmak için senelik takribi 7 bin 800 metrik ton tabii uranyuma gereksinim duyan Fransa, eski sömürgesi Nijer’den aşağı yukarı 50 senedir uranyum temin ediyor. Fransız devletine ait nükleer enerji firması Orano, eski ismiyle “Areva”, Nijer devletiyle Sahra Çölü’nde bulunan Arlit şehri civarlarındaki aleni ocak maden sahasını işletiyor.
Euratom Tedarik Ajansına (ESA) göre, Nijer, 2005-2020 döneminde, Kazakistan ve Avustralya’nın sonrasında arzın yüzde 19’unu karşılayarak Fransa’nın 3. en büyük uranyum tedarikçisi konumunda bulunuyor. Uranyum tedarikinde yalnızca Nijer’e bağımlı olmayan Fransa’nın halihazırda 3 senelik ihtiyacı karşılayacak zenginleştirilmiş uranyum stoku olduğu tahmin ediliyor. Buna rağmen Avrupa Birliği (AB), uranyum ihtiyacının yüzde 25’ini Nijer’den karşılıyor. Nijer, Kazakistan’ın sonrasında AB’nin en büyük 2. uranyum tedarikçisi olarak kabul ediliyor.